– Mogę się czegoś dowiedzieć? – zapytał Wroński, gdy skończyła. Natalia spojrzała na niego przez stolik w małej krakowskiej restauracji. Kelnerka od trzech lat, wcześniej wykładowczyni języków na uniwersytecie.
Mężczyzna przed nią przez miesiące zamawiał kawę, zupę dnia i zawsze to samo miejsce przy oknie. Dzisiaj pierwszy raz nie był klientem. Był kimś, kto słuchał naprawdę. – Jak miał na imię?
– spytał cicho. – Michał – powiedziała i po raz pierwszy od dawna wymówiła to imię głośno, bez uczucia, że coś się w niej kruszy. Potem on mówił o ojcu, który oceniał wszystko i nigdy nie śmiał się ze słabości wprost, tylko przez porównania przy stole, które bawiły wszystkich oprócz tego, o którym były. Aleksander przez lata myślał, że to norma.
Aż zobaczył kobietę, która tłumaczy w trzech językach i wie, że wymaganie to nie to samo co upokorzenie. – A tamten czwartek? – zapytała w pewnym momencie, bo widziała pięciu panów przy jego stoliku. – Ci mężczyźni, to było…
– To była sekunda, w której pan wybrał, jakim człowiekiem jest – powiedział i spojrzał jej prosto w oczy. – Wybrałem źle. Natalia milczała. Potem zapytała, czy chce usłyszeć jedno zdanie po włosku, zdanie z książki, którą kochał jej brat.
Fontanę pisano po niemiecku, ale niektóre rzeczy trzeba powiedzieć w języku, który się kocha. Wroński nie rozumiał słów, ale słuchał jej głosu i przez całe zdanie patrzył na nią – nie na usta, nie na boki, ale na nią. – Co to znaczy? – Można wytrzymać bardzo dużo, kiedy jest się przekonanym, że tak musi być – powiedziała.
– A jeśli przestaje się być przekonanym? – zapytał. – Wtedy zaczyna się szukać czegoś innego. Wrócili kilka dni później.
Tym razem nie jako klient i kelnerka, ale jako dwoje ludzi, którzy umówili się na kawę po zamknięciu. Kasia powiedziała tylko „nareszcie”, a pan Józef udawał, że liczy paragony. Siedzieli przy tym samym stoliku przez dwie godziny. Rozmawiali o Krakowie, o językach, o tym, że Wroński pamięta trzy zdania po rosyjsku ze szkoły, a trzy zdania – jak powiedziała Natalia – w zupełności wystarczą na pierwsze wrażenie.
Raz się zaśmiał naprawdę. Bez kalkulacji. Tydzień później przyniósł do restauracji cienką książkę w miękkiej okładce. Włoski dla początkujących, poziom A1.
Położył ją na ladzie bez słowa i odszedł do stolika. – To żart? – zapytała, gdy zobaczyła książkę. – Proszę mnie nauczyć.
– Nie jestem nauczycielką. – Była pani przez dziesięć lat. I tak zaczęły się lekcje przy tym samym stoliku przy oknie. Wroński uczył się jak ktoś, kto nie jest przyzwyczajony do bycia złym w niczym.
Mieszał samogłoski, akcentował wszystko jak tłumacz z rosyjskiego, a raz powiedział całe zdanie od tyłu i Natalia musiała odwrócić wzrok, żeby się nie roześmiać. Ale wracał. Co tydzień. Z notesem pełnym przekreślonych słów i poprawkami.
A na marginesie – jednym małym pismem, po polsku, nie jako ćwiczenie:
„Bene”. Minęło kilka miesięcy. Przy ulicy Gołębiej, w kamienicy z wysokimi oknami, otwarto miejsce, którego nie dało się łatwo opisać. Nie szkoła językowa – chociaż rozmawiano tam w różnych językach.
Nie kawiarnia – chociaż można było zamówić kawę i usiąść naprzeciwko kogoś, kto mówi inaczej. Na drzwiach wisiała tabliczka odręcznym pismem: „Cafe Michał. Języki, spotkania, kawa. ”
Natalia przyszła pierwszego ranka przed otwarciem.
Krzesła wisiały jeszcze do góry nogami na stolikach, malarz kończył ścianę. Usiadła na parapecie i patrzyła na ulicę przez godzinę. Michał marzył o romanistyce, o Paryżu, o rozmowach z ludźmi z całego świata. Nie zdążył, ale jego siostra pamiętała każde jego słowo.
Aleksander pojawił się z dwiema kawami w papierowych kubkach. Usiadł obok niej. Przez chwilę nie mówili nic. – Gotowa?
– zapytała w końcu Natalia. Wzięła łyk kawy. – Sì powiedziała. Jego włoski był nadal katastrofalny.
Mylał essere z avere i akcentował wszystko, ale przychodził co środę z notatnikiem pełnym przekreślonych zdań i próbował z uporem, który Natalia dawno rozpoznała jako jego najlepszą cechę. Na ścianie, tam gdzie miało wisieć lustro, wisiało jedno zdanie w prostej ramce. Kiedy ktoś pytał, co znaczy, Natalia tłumaczyła: „Można wytrzymać bardzo dużo, kiedy jest się przekonanym, że tak musi być. ” A kiedy pytali, skąd pochodzi, mówiła, że z książki.
A kiedy pytali, dlaczego akurat to, zatrzymywała się na chwilę. Bo przychodzi moment, mówiła. Moment, kiedy przestajemy być przekonani, że tak musi być.
I wtedy wszystko może się zdarzyć.
