„Mamo, pomyśleliśmy, że skoro dom i tak kiedyś przejdzie na nas, to lepiej zrobić to teraz, za Twojego życia. Unikniemy formalności po śmierci. Przepiszesz go na Rafała, a Ty oczywiście zostaniesz tu do końca. Pokój gościnny od strony ogrodu będzie Twój – ten z jednym oknem od podłogi do sufitu, resztę domu zajmiemy my, bo dzieci potrzebują przestrzeni.
No i w tym pokoju nie ma ogrzewania, ale przecież Ty i tak zawsze lubiłaś zimno. ”
Siedziałam w swoim salonie, tym samym, w którym Zbigniew sadził róże na naszą trzydziestą rocznicę. Marzena mówiła dalej, a ja patrzyłam na jej pewny siebie uśmiech. Trzymała w dłoniach kawę z mojego serwisu – tego, który kiedyś kupiłam jej na prezent.
„Wiem, że to dla Ciebie trudne, ale pomyśl o nas. Wracamy do Kalisza, do mieszkania, którego już nie ma. Musimy gdzieś zamieszkać. ”
Powiedziałam: „Nie.
”
Marzena milczała trzy sekundy dłużej, niż powinna. Potem uśmiechnęła się jeszcze szerzej i rzuciła do Rafała, że mogli się tego spodziewać, że to tylko emocje, że przecież babcia zawsze była praktyczna. Zadzwoniła po prawnika. Umówiła go na jutro.
Przy moim stole. W moim domu. Tego wieczoru wyjęłam z szuflady kopertę od pani mecenas, którą trzymałam tam od miesięcy. Wiedziałam, co muszę zrobić.
Następnego dnia przyjechali wszyscy. Prawnik rozłożył dokumenty na moim dębowym stole, a Marzena postawiła obok swoją kawę. Zaczęła tłumaczyć, że to standardowa umowa dożywocia, że wszyscy na tym zyskają, że ja przecież nie mam już sił na ogród. Otworzyłam kopertę.
„To jest akt notarialny,” powiedziałam cicho. „Z podpisem Zbigniewa. Dom jest zapisany na mnie. Wyłącznie na mnie.
Zapis mówi jasno, że za mojego życia nikt, ani syn, ani synowa, nie ma do niego żadnych praw. To nie jest majątek wspólny. To jest mój dom. ”
Marzena chwyciła telefon i zadzwoniła do Rafała.
Potem zaczęła mówić o wnukach, o tym, że przecież rodzina powinna trzymać się razem, że ja nie rozumiem, że oni nie mają dokąd pójść. „Rozumiem bardzo dobrze,” odpowiedziałam. „Dlatego proszę, żebyście do wieczora wynieśli swoje rzeczy z mojego podjazdu. ”
Marzena wstała, pociągnęła za sobą matkę, która przez cały czas siedziała cicho z torebką przyciśniętą do brzucha, i wyszła.
Nie trzaskali drzwiami. Po prostu odjechali. Matka Marzeny wróciła po dwóch godzinach. Stała przy furtce, patrząc w ziemię.
Wyszłam, ale nie otworzyłam. „Przepraszam,” powiedziała cicho. „Ja nie wiedziałam, że ona to tak zaplanowała. Ja nigdy bym nie przyjechała do cudzego domu bez zaproszenia.
”
„Do cudzego? Mieszkam tu od czterdziestu lat. ”
Patrzyła na mnie przez chwilę. Potem odwróciła się i poszła.
Zadzwoniłam do Zbigniewa. Nie, do jego dawnego znajomego, pana Zenona, który od lat prowadził mały warsztat. Powiedziałam mu, że mam do sprzedania dom i że chcę go sprzedać szybko, zanim ktokolwiek zdąży coś zakwestionować. Tego samego popołudnia pojechałam do banku.
Zablokowałam środki na kontach wnuków do ich osiemnastych urodzin. Dołożyłam im po dziesięć tysięcy z oszczędności, żeby miały coś na start, bo Zosia chciała studiować, a Kuba myślał o szkole zawodowej. Ale to miały być ich pieniądze, nie kieszonkowe dla rodziców, którzy już planowali, jak je wydadzą. Pan Zenon zadzwonił po dwudziestu minutach.
Pierwszy raz od trzech dni. Umówiliśmy się, że przyjedzie obejrzeć dom. Kiedy stałam w oknie i widziałam jego samochód wjeżdżający na podjazd, poczułam, że coś we mnie pęka – ale nie żal. Raczej ulga.
Przez pierwszy rok nie potrafiłam wejść do warsztatu Zbigniewa. Dopiero potem zaczęłam tam sprzątać. Wróciłam do chóru parafialnego, bo Zbyszek zawsze mówił, że mam ładny głos i że powinnam śpiewać częściej. Zosia i Kuba przyjeżdżali co drugi weekend, tak jak dawniej.
Pewnego wieczoru zadzwonił Rafał. Pierwszy raz od tamtej rozmowy. Milczał długo, a potem powiedział, że Marzena wyprowadziła się do matki. Że nie wytrzymał, że ciągle o tym myśli, że przeprasza, że nie stanął wtedy w mojej obronie.
„Przyjedź,” powiedziałam. „Zawsze możesz przyjechać. ”
Ale nie przyjechał. Przez kilka miesięcy dzwonił co jakiś czas, aż w końcu przestał.
Dowiedziałam się od Zosi, że założył nowe życie, że poznał kogoś, że próbuje ułożyć sobie wszystko od nowa. Marzena przeniosła się do matki, do jej małego mieszkania na osiedlu. Podobno zaczęła pracować w biurze, ale nie chciała rozmawiać o tym, co się stało. Matka Marzeny zadzwoniła do mnie po dwóch tygodniach.
Przez pierwsze pół minuty nic nie mówiła, tylko oddychała w słuchawkę. Potem zapytała, czy może przyjechać. Zawiozłam ją tego wieczoru do siostry, do Ostrowa Wielkopolskiego, sto dwadzieścia kilometrów. Sama prowadziłam, bo nie chciała, żeby ktoś ją widział w mieście.
Kiedy wysiadała, powiedziała cicho: „Ja bym nigdy w życiu nie zrobiła czegoś takiego mojej matce. ”
W maju pojechałyśmy razem na wycieczkę, do sanktuarium. Potem jeszcze kilka razy. Za każdym razem ona mówiła niewiele, ale widziałam, że jej ulżyło.
Znalazłam jej miejsce w domu seniora, dwadzieścia minut od Poznania. Podobno nazywa się „Pod Lipami”. Nie wiem, czy to prawda. Ale wiem, że kiedy tam mieszka, ogród jest piękny.
Kiedyś zapytała mnie wprost, przy herbacie na tarasie: „Grałyśmy wtedy w karty? Kiedy przyjechałaś, żeby mnie zabrać? ”
Odpowiedziałam, że nie. Chyba do dziś w to nie wierzy.
Dom sprzedałam latem. Pan Zenon okazał się uczciwym człowiekiem. Zostawiłam sobie tylko pokój w małym domu za miastem, tam gdzie kiedyś Zbyszek trzymał narzędzia. Wiosną posadziłam róże przy płocie.
Takie same jak te, które sadził na naszą trzydziestą rocznicę. Marzena zaczęła jeździć do matki od wiosny, raz w miesiącu. Podobno teraz rozmawiają. Nie wiem, o czym.
Nie pytam.
