W tym miesiącu zapłaciłam czynsz do spółdzielni, prąd, gaz, internet. Kupiłam jedzenie, proszek do prania, papier toaletowy, płyn do naczyń, szampon – wszystko. Basia powoli strzepnęła okruszki z blatu do kosza. Stała spokojna, zmęczona, z rękawami swetra podciągniętymi do łokci.
Zbyszek wszedł do kuchni, głośno tupiąc, i od razu podszedł do lodówki. – Masz coś normalnego do jedzenia? – rzucił, otwierając drzwi. Basia odwróciła się do niego.
Spojrzała na talerz, który właśnie umyła, na listę zakupów przypiętą magnesem do lodówki, i na niego. – Może mam ci pensję oddawać do koperty i meldować się przy drzwiach? – zapytała cicho, ale w jej głosie coś pękło. Zbyszek zamarł z jogurtem w ręku.
To nie był ton, do którego przywykł. Jakby w środku zamknęły się jakieś drzwi, przez które do tej pory zawsze mógł wrócić z przeprosinami wypowiedzianymi półgębkiem. – Skoro tak stawiasz sprawę, to ja idę do Ryśka – powiedział i ruszył do przedpokoju, głośno tupiąc. Basia wzięła jego pusty talerz i wstawiła do zlewu.
Nie powiedziała ani słowa. Wiedziała, że nie wróci teraz do Basi. Musiał pokazać, że facet w domu to nie jest jakaś ścierka do podłogi, którą się wyżyma z pieniędzy i obowiązków. Wziął telefon, wyszedł na klatkę i zadzwonił do matki.
– Amo, mogę do ciebie wpaść? – A co się stało? – Każe mi dokładać się do jedzenia, rachunków, czynszu, prądu, internetu. Matka westchnęła.
– Ojca twojego też musiałam kiedyś nauczyć, że skarpety same nie idą do pralki. Wracaj do Basi, przeproś i dorzuć się do domu. I nie dzwoń do mnie po litość, bo mam rosnąć na gazie. Zbyszek rozłączył się, zanim zdążył cokolwiek powiedzieć.
Wrócił do Basi z miną człowieka, który idzie na własny proces, ale wciąż udaje, że jest sędzią. Basia stała w kuchni, wycierała blaty. Zobaczyła go w drzwiach. Nie odezwała się, tylko patrzyła.
Wiedział, że przegrał, ale nie mógł się do tego przyznać. – Jedziemy do domu, bo mi jeszcze pranie na balkonie zawilgotnieje – powiedziała w końcu do psa, który podniósł się, przeciągnął i podszedł do niej posłusznie. Zbyszek został sam w kuchni. Otworzył lodówkę, wyjął jogurt Basi, ten truskawkowy, co zawsze kupowała sobie do pracy.
Usiadł przy stole i jadł, patrząc na pusty talerz po jej stronie. Nie poszedł do kuchni, żeby jej szukać. Wiedział, że nie ma sensu. Basia wyszła z psem na spacer, a on wstał, wyrzucił pusty kubek i włączył telewizor.
Ale coś było inaczej. To nie była zwykła kłótnia o pieniądze. To było coś, co zmieniało wszystko, i oboje o tym wiedzieli, nawet jeśli żadne nie chciało tego powiedzieć na głos. Zbyszek siedział na kanapie, patrzył w ekran i myślał o tym, że Basia nie wróciła.
I że on nie wie, co zrobić. W końcu wstał, poszedł do przedpokoju i spojrzał na swoje buty. Zostały tam, gdzie je rzucił. Nie ruszył się.
Basia wróciła z psem po godzinie. Weszła do mieszkania, nie patrząc na niego. – Musimy porozmawiać – powiedziała, ale nie usiadła. Stała w drzwiach do kuchni, z kluczami w ręku.
– O czym? – zapytał, udając, że nie rozumie. – O tym, że nie jestem twoją matką ani sprzątaczką. I że jeśli chcesz ze mną mieszkać, to musisz to zrozumieć.
Zbyszek otworzył usta, ale nic rozsądnego nie przyszło mu do głowy. – A co ty w ogóle robisz dla tego domu? – zapytała Basia. – Ja płacę rachunki, kupuję jedzenie, sprzątam, robię pranie.
A ty? Co ty wnosisz? Zbyszek milczał. Chciał powiedzieć, że zarabia, ale nie zarabiał.
Chciał powiedzieć, że pomaga, ale nie pomagał. – Nie wiem, czego ty ode mnie chcesz – powiedział w końcu. – Chcę, żebyś był partnerem, a nie lokatorem – odpowiedziała i wyszła do sypialni, zamykając drzwi. Zbyszek został sam na kanapie.
Wiedział, że to nie jest koniec. Wiedział, że musi coś zrobić, ale nie wiedział co. Następnego dnia obudził się, kiedy Basi już nie było. Zostawiła mu na lodówce kartkę: „Kup mleko i chleb”.
Patrzył na nią długo, a potem wyrzucił do kosza. Poszedł do sklepu, kupił mleko i chleb. Postawił na stole, obok listy. Basia wróciła wieczorem, zobaczyła zakupy i spojrzała na niego.
– Dziękuję – powiedziała krótko. Zbyszek poczuł coś w rodzaju ulgi. Może to nie było takie trudne. Ale potem przyszła sobota.
Basia sprzątała, a on siedział na kanapie i przeglądał telefon. – Możesz mi pomóc? – zapytała. – Z czym?
– Ze sprzątaniem. Odkurz, wytrzyj kurze, cokolwiek. Zbyszek się skrzywił. – Ja ci nie będę odkurzał.
To nie moja robota. Basia stała z szufelką w ręku i patrzyła na niego tak, jakby widziała go po raz pierwszy. – To czyja jest robota? Bo ja myślałam, że to nasz dom.
Zbyszek nie odpowiedział. Wstał, poszedł do łazienki i zamknął drzwi. Kiedy wyszedł, Basia skończyła sprzątać i wyszła z psem. Nie zostawiła mu obiadu.
Nie zostawiła mu nic. Zbyszek poczuł głód. Poszedł do kuchni, ale lodówka była pusta. Basia kupowała tylko dla siebie.
A on nie miał pieniędzy. Zadzwonił do Ryśka. – Stary, możesz pożyczyć stówę? – A co się stało?
– Basia mnie wypruła z kasy. Rysiek się zaśmiał. – To idź do pracy, facet. – Nie mam pracy.
– To znajdź. Zbyszek rozłączył się. Nie miał do kogo zadzwonić. Matka kazała mu wracać do Basi, ale on nie mógł, bo wiedział, że to on musi zmienić się pierwszy.
Minął tydzień. Basia przestała z nim rozmawiać. Robiła obiad tylko dla siebie, pranie tylko dla siebie. Zbyszek czuł się jak intruz we własnym domu.
No, nie we własnym. W jej domu. Pewnego wieczoru przyszedł do kuchni, gdy Basia myła naczynia. – Basia, porozmawiajmy – powiedział.
Odwróciła się, otrzepała ręce. – O czym? O tym, że nie chcesz pomagać? O tym, że wydajesz moje pieniądze, ale twoje to tylko dla ciebie?
– Przepraszam – powiedział cicho. – Za co? – zapytała. – Bo nie wiem, za co masz przepraszać.
Za to, że jesteś dorosłym facetem, który udaje, że nie widzi, co się dzieje? Zbyszek zamilkł. Nie wiedział, co powiedzieć. – Bo ja wiem, co chcę – powiedziała Basia.
– Chcę mieszkać z kimś, kto traktuje ten dom jak wspólny. Chcę, żebyś się dołożył, pomagał, chciał być częścią tego. Jeśli tego nie chcesz, to może czas, żebyś poszukał sobie innego miejsca. Zbyszek poczuł, jak ziemia mu się usuwa spod nóg.
Nie chciał odejść. Nie chciał wracać do matki, nie chciał spać u Ryśka. Chciał być z Basią, ale nie wiedział, jak ją przekonać. – Co mam zrobić?
– zapytał. – Zacznij od czegoś prostego. Weź śmieci, wynieś je. Kup mleko, jak powiedziałam.
Zobacz, co jest w lodówce, zanim powiesz, że nie ma co jeść. Zbyszek skinął głową. To było proste. Ale w jego głowie to było jak góra do przeskoczenia.
Wziął śmieci i wyniósł. Wrócił i zapytał, co jeszcze może zrobić. Basia spojrzała na niego uważnie. – Możesz odkurzyć pokój.
Zbyszek wziął odkurzacz. Nigdy tego nie robił. Ale zrobił to. Gdy skończył, Basia stała w drzwiach i patrzyła.
– Dziękuję – powiedziała i uśmiechnęła się lekko. Zbyszek poczuł coś dziwnego. To było dobre uczucie. Jakby zrobił coś, co ma znaczenie.
Przez kilka dni starał się. Wynosił śmieci, kupował mleko, czasem umył talerze. Basia widziała, że się stara, ale wciąż była ostrożna. – To nie jest tylko o pieniądze – powiedziała mu kiedyś.
– To o to, czy chcesz ze mną być naprawdę. Czy chcesz być częścią tego życia. Zbyszek zrozumiał. To nie było o czynszu czy praniu.
To było o tym, że on w końcu musi dorosnąć. Tydzień później przyszedł do domu z wypłatą. Pierwszy raz od dawna. Położył na stole pieniądze.
– To na rachunki – powiedział. – I na jedzenie. Basia spojrzała na niego, potem na pieniądze. – Dziękuję – powiedziała cicho.
Zbyszek uśmiechnął się. To był mały krok, ale duży dla niego. Potem poszedł do kuchni i zapytał, czy ma pomóc w obiedzie. Basia uśmiechnęła się szerzej.
– Możesz obrać ziemniaki. Usiedli razem przy stole. Jedli obiad, rozmawiali o zwykłych rzeczach. Zbyszek czuł, że coś się zmienia.
Może nie wszystko naraz, ale coś. Po obiedzie Basia wstała, żeby sprzątnąć naczynia. – Zostaw, ja to zrobię – powiedział Zbyszek. Basia popatrzyła na niego ze zdziwieniem.
– Dobrze – powiedziała i usiadła z powrotem. Zbyszek umył naczynia. Wytarł blaty. Nie czuł, że robi coś wielkiego.
Ale widział, że dla Basi to znaczy wszystko. Kiedy skończył, podszedł do niej i objął ją. – Przepraszam za wszystko – powiedział jej do ucha. Basia przytuliła się do niego, a on poczuł, że wracają do siebie.
To nie było tak jak kiedyś. To było. No, inaczej. Lepiej.
Od tamtego dnia Zbyszek się zmienił. Nie od razu, ale z dnia na dzień. Zaczynał dzień od tego, żeby zapytać Basię, co może zrobić. Czasem sprzątał, czasem gotował, czasem po prostu był.
A Basia przestała go pytać, czy się dołoży, bo wiedziała, że to już nie jest potrzebne. Wieczorami siadali razem na kanapie. Ona czytała, a on przeglądał gazetę. Niby nic, a jednak wszystko.
Pewnego razu Basia powiedziała, że musi podlać kwiaty na balkonie. Zbyszek wstał od razu. – Ja to zrobię. – Żartujesz?
– zaśmiała się. – Tak szybko? Gdzie się podział tamten Zbyszek? – Zmądrzał – odpowiedział i wziął konewkę.
Basia pokręciła głową, ale uśmiechnęła się. Zbyszek wiedział, że to nie jest koniec trudności. Ale wiedział też, że już nigdy nie wróci do tamtego życia, w którym nie było miejsca na wspólną odpowiedzialność. Stanął na balkonie i podlewał kwiaty.
Za sobą usłyszał kroki Basi. Podeszła, stanęła obok i położyła mu rękę na ramieniu. – Widzisz? – powiedziała cicho.
– Tak się żyje. I Zbyszek skinął głową, bo wiedział, że ma rację.
