Żona podarowała mi drogi zegarek na rocznicę, choć od dawna byliśmy sobie obcy. Godzinę później zadzwoniła. „I jak zegarek? ” – zapytała.
„Twój brat wyjechał z nim” – odpowiedziałem. Przez chwilę milczała, a potem wybuchła. „Co ty zrobiłeś? ”
Mam na imię Rafał.
Mam 50 lat i czasem łapię się na tym, że we własnym domu poruszam się tak, żeby nikomu nie przeszkadzać. Z Renatą jesteśmy małżeństwem od wielu lat. Kiedyś wierzyłem, że będziemy jedną z tych par, które po sześćdziesiątce siedzą razem na tarasie i kłócą się najwyżej o to, kto zostawił otwarte okno. Na początku nawet tak wyglądało.
Mieliśmy swoje żarty, swoje miejsca, weekendowe wyprawy. A potem, gdzieś po drodze, coś się skończyło. Nie było wielkiej awantury, nie było trzaskania drzwiami. Była tylko cisza, która z każdym rokiem robiła się coraz cięższa.
Renata coraz częściej wychodziła wieczorami. Mówiła, że do pracy, na zakupy, do koleżanki. Ja przestawałem pytać, bo bałem się odpowiedzi. Tamtego ranka obudziłem się i zszedłem do kuchni.
Renata stała przy blacie, odwrócona do mnie tyłem. Kiedy się odwróciła, w rękach trzymała pudełko. „Sto lat razem” – powiedziała. „Wiem, że ostatnio nie jest między nami najlepiej, ale chciałam, żebyś wiedział, że wciąż mi na tobie zależy”.
Otworzyłem pudełko. W środku był piękny, elegancki zegarek. Nigdy w życiu nie miałem tak drogiego. Przez gardło przeszła mi jakaś dziwna fala.
Wzruszenie, niedowierzanie, nadzieja. „Renata, nie wiem co powiedzieć” – wyjąkałem. Założyłem go na nadgarstek. Bransoleta była odrobinę za luźna.
„Trzeba będzie dopasować” – zauważyłem. „Zobaczysz, będę go nosił na co dzień”. Renata uśmiechnęła się, ale ten uśmiech nie dotknął jej oczu. Pocałowała mnie w policzek i powiedziała, że musi lecieć.
Wyszła szybko, jakby czegoś się bała. Przez cały ranek czułem się inaczej. Lżejszy. Jakby ktoś w końcu przypomniał sobie, że istnieję.
A potem zadzwoniła. „I jak zegarek? ” – zapytała. Głos miała dziwny, napięty.
„Jacek wpadł i tak mu się spodobał, że wyjechał z nim na przejażdżkę” – odpowiedziałem beztrosko. Przez chwilę cisza. Potem usłyszałem coś, czego się nie spodziewałem. Panikę.
„Co ty zrobiłeś?! ” – krzyknęła. „Dlaczego mu na to pozwoliłeś? To drogi zegarek!
Zadzwoń do niego! Natychmiast! ”. Byłem zdziwiony.
„Spokojnie, przecież go odda” – powiedziałem. Ale ona nie słuchała. Krzyczała, że mam dzwonić, że mam jechać, że mam go odebrać. Nic z tego nie rozumiałem.
Prezent, który miała mi sprawić radość, nagle wywołał w niej histerię. Po tym telefonie coś w środku mnie pękło. Nie głośno, nie dramatycznie. Po prostu przestała się trzymać kupy.
Zacząłem myśleć jak facet, który wreszcie zdejmuje różowe okulary. Nagle wszystko zaczęło do siebie pasować. Jej częste wyjścia. Telefon, który zawsze leżał ekranem do dołu.
Wiadomości, na które odpowiadała krótko, z napięciem w twarzy. Mężczyzna o imieniu Paweł, o którym mówiła „szef” albo „klient”. I ten zegarek. Ten drogi zegarek, który miał być dla mnie, a który wywołał w niej strach, nie radość.
Dziwne, że taki drobiazg potrafi otworzyć oczy na tyle, na ile nie potrafiły tego zrobić lata rozmów, milczenia i udawania. Tego dnia nie poszedłem do Jacka. Nie dzwoniłem też do Renaty. Zamiast tego pojechałem na Partynice, bo kiedyś tam jeździliśmy razem.
Siedziałem w samochodzie i patrzyłem na ludzi. A potem ją zobaczyłem. Szła aleją z mężczyzną. Nie znałem go.
Był ode mnie młodszy, zadbany, pewny siebie. Trzymał ją pod rękę, a ona opierała głowę na jego ramieniu. Widziałem, jak się do niego uśmiecha. Takim uśmiechem, jakim już dawno się do mnie nie uśmiechała.
Stałem tam i patrzyłem. Nie z wściekłością. Raczej z dziwnym spokojem, jakby ktoś w końcu potwierdził to, co wiedziałem od dawna. Gdy wracałem do domu, pierwszy raz od wielu lat nie zastanawiałem się, co powie.
Zastanawiałem się tylko, ile razy wcześniej patrzyłem na nią i nie widziałem tego, co miałem przed oczami. W domu było cicho. Wszedłem, rzuciłem klucze na komodę i stałem w przedpokoju. Jeszcze rano ten dom był dla mnie czymś stałym.
Może nie ciepłym, ale jednak stałym. Teraz wyglądał obco. Nie zapalałem światła. Usiadłem w salonie i czekałem.
Telefon leżał na stole, ale nie wziąłem go do ręki. Nie chciałem dzwonić do Jacka, nie chciałem pisać do Renaty. Chciałem zobaczyć, z jaką twarzą wejdzie do domu. Przyjechała późno.
Usłyszałem samochód, drzwi, kroki. Weszła do salonu i zatrzymała się. „Nie śpisz? ” – zapytała.
„Nie” – odpowiedziałem. Zdjęła płaszcz. „Coś się stało? ”.
Patrzyłem na nią. Jeszcze kilka godzin wcześniej widziałem ją z tamtym mężczyzną. Widziałem, jak szła obok niego, jak pozwalała mu się dotykać. A teraz stała przede mną i pytała, czy coś się stało.
„Byłem dzisiaj na Partynicach” – powiedziałem. Znieruchomiała. To trwało sekundę. Potem spróbowała wrócić do normalnego tonu.
„Na Partynicach? ”. „Tak. Wiesz po co?
”. Zmarszczyła brwi. „Rafał, naprawdę nie wiem, o czym mówisz”. Poczułem coś dziwnego.
Nie złość. Raczej zmęczenie. „Widziałem cię z nim”. Jej twarz zbladła.
Odwróciła wzrok. „Z kim? ”. „Naprawdę chcesz teraz w to iść?
Kim on jest? ”. Renata podeszła do stołu, ale nie usiadła. „Znajomy”.
„Jaki znajomy? ”. „Znamy się od jakiegoś czasu”. Spojrzała na mnie ostro.
„Co to ma znaczyć? ”. „Znajomy nie dotyka się w ten sposób”. Zapadła cisza.
„Rafał, widziałeś kawałek sytuacji i już sobie dopowiadasz resztę” – powiedziała z rezygnacją. Wstałem. Nie po to, żeby do niej podejść. Po prostu nie mogłem już siedzieć.
„Widziałem, jak facet obejmuje cię w pasie, a ty bierzesz go pod rękę. To nie wygląda jak zwykły znajomy”. „To nie wygląda tak, jak myślisz”. „A jak wygląda?
”. „To skomplikowane”. „To akurat wygląda bardzo prosto”. Zacisnęła usta.
„Nie rób teraz sceny”. To zdanie uderzyło mnie mocniej, niż powinno. „Nie robię sceny” – powiedziałem spokojnie. „Tylko pytam, kim on jest”.
„Mówiłam, znajomy”. „I tak się spotykacie? ”. „Czasem sami”.
„Od kiedy? ”. Westchnęła. „Nie będę z tobą rozmawiać, jeśli będziesz mnie przesłuchiwał”.
„Chcę wiedzieć, czy moja żona ma kogoś”. Renata zamknęła oczy. Potem powiedziała bardzo cicho: „Paweł nie ma z tym nic wspólnego”. Zamarłem.
„Paweł? ”. Otworzyła oczy i od razu zobaczyłem, że zrozumiała. „Czyli to Paweł.
Ten sam, który do ciebie pisze”. Milczała. „Nie martw się, poczekam”. Jej twarz się zmieniła.
„Czytałeś moje wiadomości? ”. „Nie musiałem. Telefon leżał na komodzie”.
„To chore”. „Nie zmieniaj tematu. Od jak dawna? ”.
Renata usiadła w końcu na krześle. Nagle wyglądała na zmęczoną. „Rafał, nie róbmy tego teraz”. „Od jak dawna?
”. „Kilka miesięcy”. Poczułem, jak coś we mnie opada. Nie pęka.
Opada. Jakby przez te kilka słów zniknęło napięcie, które nosiłem od dni. „Kilka miesięcy. Spotykacie się?
”. „Tak”. „Jesteście razem? ”.
„Nie wiem”. Zaśmiałem się cicho. „Nie wiesz? Dla mnie to zaczyna być proste”.
Renata spuściła wzrok. I wtedy coś wróciło mi do głowy. „A zegarek? ”.
Podniosła głowę. Po jej twarzy od razu zobaczyłem, że trafiłem tam, gdzie nie chciała. „Co zegarek? ”.
„Ten, który podobno dostałem na rocznicę”. Odwróciła wzrok. „Przecież mówiłam ci, był za luźny”. „Nie pytam o bransoletę.
Pytam, dlaczego wpadłaś w taką panikę, kiedy Jacek go zabrał”. „Nie wpadłam w panikę. Byłam zdenerwowana”. „Dlaczego?
”. Westchnęła. „Bo to drogi zegarek. Jacek bierze rzeczy bez pytania”.
„Tylko że ty nie byłaś zła na Jacka. Byłaś przerażona, że zegarek jest u niego”. „Wymyślasz”. „Nie”.
Pokręciłem głową. „Od tamtego dnia pytam o ten zegarek, a ty za każdym razem reagujesz tak, jakbyś chciała, żebym o nim zapomniał”. „Bo mnie męczysz”. „Własnym prezentem?
”. Nie odpowiedziała. Patrzyłem na nią i nagle poczułem, że odpowiedź już znam. „On nie był dla mnie, prawda?
”. Renata spuściła oczy. „Był dla Pawła”. Podniosła głowę.
Przez kilka sekund patrzyła mi prosto w oczy. Potem powiedziała bardzo cicho: „Tak”. Nie wiem, czego się spodziewałem. Może że zaboli bardziej.
Może że się wścieknę. A ja tylko stałem i patrzyłem na nią. „Czyli kupiłaś mu zegarek. Przyniosłaś go do domu.
Chciałaś go schować, ale ja go znalazłem. I zapytałem, czy jest dla mnie. A ty odpowiedziałaś: tak”. „Spanikowałam”.
„Spanikowałaś. Mogłaś powiedzieć prawdę”. „Nie mogłam”. Usiadłem z powrotem.
Przypomniałem sobie tamten poranek. Jak podała mi pudełko, jak kazała przymierzyć, jak poprawiała bransoletę, jak zrobiła mi zdjęcie, jak pocałowała. „A potem chciałaś go ode mnie zabrać. Ta bransoleta była za luźna, ale to nie dlatego”.
Milczała długo. W końcu pokręciła głową. „Nie”. „Co chciałaś zrobić?
”. „Powiedzieć ci, że trzeba go dopasować. A potem – nie wiem”. „Chciałaś go odzyskać, żeby dać Pawłowi”.
„Tak”. Wtedy przypomniałem sobie Jacka. To, jak od razu chciał przymierzyć zegarek, jak uparł się, że pojedzie w nim na chwilę. „Jacek wiedział”.
Renata skinęła głową. „I dlatego zabrał zegarek. Specjalnie. Chciał cię powstrzymać”.
„Tak”. „I dlatego tak się wtedy wydarłaś przez telefon. Byłaś wściekła, bo popsuł ci plan”. Nie odpowiedziała.
Nie musiała. „Co było potem? ”. „Zadzwoniłam do niego.
Spotkaliśmy się. Oddał mi zegarek”. „A mnie powiedziałaś, że jest w salonie. A on nie był w żadnym salonie.
Gdzie jest? ”. „U mnie”. To zdanie było niemal śmieszne.
Mój prezent, który nigdy nie był mój, schowany przez moją żonę, bo miał trafić do innego faceta. Przetarłem dłonią twarz. „Niesamowite”. I wtedy dopiero zaczęło do mnie docierać, że zegarek nie był największym kłamstwem.
Największym kłamstwem było to, co pozwoliła mi poczuć, kiedy miałem go na ręce. Przez chwilę żadne z nas się nie odzywało. W końcu powiedziałem: „Wiesz, co jest w tym najgorsze? Przez kilka godzin byłem naprawdę szczęśliwy.
Myślałem, że sobie o mnie przypomniałaś. A ty w tym samym czasie kombinowałaś, jak zabrać ode mnie prezent dla niego”. Renata odwróciła wzrok. „Mogłaś powiedzieć cokolwiek.
Że jest dla klienta, dla Jacka, że ktoś ci go zostawił. Cokolwiek”. „Bałam się, że zaczniesz pytać”. „Więc uznałaś, że łatwiej będzie zrobić ze mnie męża roku na kilka godzin?
”. „To nie było tak”. „Właśnie że było”. Zacisnęła dłonie.
„Rafał, ja naprawdę nie planowałam cię upokorzyć”. „A jednak to zrobiłaś”. Zapadła cisza. W głowie znowu zobaczyłem siebie przed lustrem z zegarkiem na ręce.
Przypomniałem sobie, jak Renata kazała mi stanąć przy oknie i zrobiła zdjęcie. „Po co zrobiłaś mi to zdjęcie? ”. „Nie wiem.
Chciałam, żeby to wyglądało normalnie”. To zabolało bardziej, niż się spodziewałem. „Czyli nawet to było na pokaz”. „Nie na pokaz”.
„To po co? ”. Nie odpowiedziała. Oparłem się o krzesło.
„Ja też miałem dla ciebie prezent. Perfumy. Te, które kiedyś lubiłaś. Zarezerwowałem stolik.
Chciałem ci je dać przy kolacji”. Jej twarz na chwilę zmiękła. „Rafał…” – zaczęła. „Nie mówię tego, żebyś miała wyrzuty sumienia.
Chociaż może powinnaś. Chciałem po prostu spędzić z tobą wieczór. Myślałem, że może jeszcze potrafimy”. Renata milczała.
„Gdzie jest teraz ten zegarek? ”. „Mam go”. „Dobrze.
Zrób z nim, co chcesz. Oddaj, sprzedaj, daj Pawłowi. Naprawdę mnie to już nie obchodzi”. „Nie dam mu go”.
„To też mnie nie obchodzi”. Patrzyła na mnie. Jakby pierwszy raz tego wieczoru zaczynała rozumieć, że nie zamierzam walczyć o zegarek. Ani o nią.
„Co teraz? ” – zapytała cicho. „Jutro zacznę szukać mieszkania”. Jej twarz się zmieniła.
„Chcesz się wyprowadzić? ”. „Tak”. „Nie podejmuj takich decyzji teraz”.
„Właśnie teraz pierwszy raz od dawna podejmuję decyzję sam”. „Możemy porozmawiać za kilka dni”. „Rozmawiamy teraz”. „Możemy coś z tym zrobić?
”. „Z czym? Z Pawłem. Z nami”.
Zaśmiałem się cicho. „Renata, ja od lat próbuję coś zrobić z nami. Nie możesz wszystkiego zrzucać na mnie”. „Nie zrzucam”.
„Ja też zawaliłem. Za długo milczałem. Za długo pozwalałem, żeby każdy w tym domu decydował za mnie. Ty, Bożena, Jacek.
Ja tylko przytakiwałem”. „Czyli odchodzisz przez niego? ”. „Nie.
Przez nas. Paweł tylko sprawił, że wreszcie przestałem udawać, że jeszcze jakieś »nas« istnieje”. Poszedłem na górę. Otworzyłem szafę.
Na samym dole pod swetrami leżało pudełko z perfumami. Wyjąłem je. Przez chwilę trzymałem w rękach. Jeszcze kilka dni wcześniej wyobrażałem sobie, jak Renata je otwiera przy kolacji.
Teraz nawet nie chciałem jej ich dawać. Włożyłem pudełko do swojej torby. Nie na złość. Po prostu nie było już dla kogo.
Kiedy zszedłem na dół, Renata nadal siedziała przy stole. Nie powiedziałem nic więcej. Tamtego wieczoru zrozumiałem jedną rzecz. Nie straciłem zegarka.
Nigdy nie był mój. Straciłem tylko złudzenie, że tamtego poranka ktoś naprawdę mnie wybrał. I pierwszy raz od wielu lat zamierzałem sam wybrać siebie.
