Kelnerka po cichu podmieniła jego kieliszek — szef mafii zrozumiał, że uratowała mu życie
Rozdział I
Kieliszek po lewej stronie
Mara Bell przesunęła zatruty kieliszek dokładnie w chwili, gdy orkiestra zaczęła grać.
Nie drżała jej ręka.
To właśnie później Matteo Valente zapamiętał najlepiej.
W Sali Lustrzanej hotelu Belladonna znajdowało się ponad trzystu gości. Kryształowe żyrandole odbijały się w wysokich oknach, za którymi grudniowa burza szarpała palmami przy Canal Street. W powietrzu mieszały się zapachy wosku, perfum, smażonych ostryg i deszczu wnoszonego na mokrych płaszczach.
Na podium stał burmistrz Nowego Orleanu, ściskając kartkę z przemówieniem o odnowie portu. Przy stolikach siedzieli senatorowie, sędziowie, armatorzy i ludzie, których nazwiska nie pojawiały się w żadnych oficjalnych rejestrach, choć bez ich zgody nie wypływał żaden statek.
Matteo Valente zajmował miejsce pośrodku głównego stołu.
Miał czterdzieści siedem lat, ciemne włosy zaczesane do tyłu i twarz spokojną w ten szczególny sposób, który sprawiał, że inni ludzie zaczynali mówić ciszej. Blada blizna przecinała mu prawą dłoń od kciuka do nadgarstka. Gdy zaciskał palce, skóra napinała się jak stara mapa.
Przed nim stał kieliszek szampana.
Mara minęła jego krzesło z tacą podpartą na lewej dłoni. Miała trzydzieści dziewięć lat, proste czarne włosy związane nad karkiem i oczy koloru mokrego bursztynu. Czarny uniform kelnerki był o pół rozmiaru za duży. Rękawy zakrywały blizny na przedramionach, a tani zegarek zasłaniał jasny ślad po oparzeniu.
Zatrzymała się na ułamek sekundy.
Prawą ręką poprawiła serwetkę.
Lewą zabrała kieliszek Mattea.
W jego miejsce postawiła identyczny.
Ruch był tak cichy, że nikt przy stole go nie zauważył.
Nikt oprócz Mattea.
Jego wzrok przesunął się z dłoni Mary na tacę.
– Zatrzymaj się – powiedział.
Orkiestra grała dalej, ale ludzie przy najbliższych stolikach umilkli.
Mara nie odwróciła się.
– Powiedziałem: zatrzymaj się.
Stanęła.
Domenico Rusk, szef ochrony hotelu, już podnosił się z miejsca. Był szeroki w ramionach, łysy i czerwony na twarzy od whisky. Uważał, że delikatność jest wadą wrodzoną, którą można wyleczyć odpowiednim bólem.
– Co zabrałaś? – zapytał Matteo.
– Brudny kieliszek.
– Nie piłem z niego.
Mara spojrzała na niego.
– Właśnie dlatego go zabrałam.
Domenico chwycił ją za nadgarstek. Taca przechyliła się, ale żaden kieliszek nie spadł.
– Przeszukaj ją – polecił.
Kilku gości odwróciło wzrok. Pozostali patrzyli z tym dyskretnym zainteresowaniem, z jakim bogaci ludzie obserwują cudze upokorzenie.
Domenico wyrwał Marze tacę.
– Zwykła kelnerka dotyka kieliszka pana Valente bez pozwolenia. Może mamy tu złodziejkę. A może kogoś, kto lubi zbierać pamiątki.
Mara zacisnęła szczękę.
– Proszę nie podnosić tego kieliszka.
Domenico odnalazł go między pozostałymi. Na nóżce widniała niewielka czarna kropka, którą Mara zrobiła eyelinerem.
– Tego?
– Proszę go postawić.
Domenico uniósł kieliszek pod światło.
– Wygląda jak szampan.
– Wygląda.
– Domenico – odezwał się Matteo. – Postaw go.
Szef ochrony uśmiechnął się pod nosem.
– Chcę tylko sprawdzić, czego tak się boi.
Przyłożył szkło do ust.
Mara uderzyła go w rękę.
Kieliszek poleciał na marmurową posadzkę. Kryształ pękł. Szampan rozlał się wąską strużką między butami Mattea.
Domenico wymierzył Marze policzek.
Jej głowa odskoczyła. Na dolnej wardze pojawiła się krew.
Sala zamarła.
Matteo wstał.
Nie podniósł głosu.
– Puść ją.
Domenico zwolnił uścisk.
– Szefie, ona właśnie…
– Powiedziałem: puść.
Mara wyprostowała się. Nie dotknęła rozciętej wargi.
Matteo spojrzał na rozbite szkło.
– Dlaczego podmieniłaś mój kieliszek?
– Człowiek, który go napełnił, nie jest kelnerem tego hotelu.
– Wszyscy pracownicy zostali sprawdzeni.
– Ten miał buty pracownika kuchni, marynarkę z obsługi bankietowej i odcisk po obrączce. Zawodowi kelnerzy nie trzymają butelki za szyjkę. On trzymał ją jak broń.
Domenico prychnął.
– I z tego powodu zrobiłaś przedstawienie?
Mara wskazała na posadzkę.
– Niech pan spojrzy na srebrną fugę.
Szampan dotarł do cienkiego metalowego paska oddzielającego marmurowe płyty.
Srebro pociemniało.
Nie gwałtownie. Najpierw pojawiła się szara smuga. Potem czarna plama rozlała się wzdłuż fugi niczym atrament.
Matteo patrzył na nią bez ruchu.
– Co było w kieliszku? – zapytał.
– Nie wiem dokładnie. Ale wiem, kto może wiedzieć.
Z głębi sali dobiegł krzyk.
Mężczyzna w białej marynarce kelnera biegł ku wyjściu kuchennemu. Ochroniarz zastąpił mu drogę. Fałszywy kelner wyciągnął spod rękawa nóż, lecz nie zdążył go użyć.
Jego ciało wygięło się.
Upadł na kolana, chwytając się za gardło. Piana pojawiła się na ustach. Zanim Domenico do niego dobiegł, mężczyzna leżał nieruchomo pod stołem z deserami.
W jego kieszeni znaleziono szklaną fiolkę.
Na małej papierowej etykiecie zapisano jedno słowo:
Belladonna.
Matteo spojrzał na Marę.
Na jej policzku czerwieniał ślad po uderzeniu.
– Zamknąć hotel – powiedział.
Drzwi Sali Lustrzanej zatrzasnęły się.
Orkiestra przestała grać.
Matteo podszedł do Mary tak blisko, że widział małe krople krwi na jej wardze.
– Właśnie uratowałaś mi życie.
– Niech pan jeszcze nie dziękuje.
– Dlaczego?
Jej oczy przesunęły się ku balkonowi na drugim piętrze.
Pomiędzy złotymi zasłonami stała starsza kobieta w czarnej sukni.
Kiedy zauważyła, że Mara na nią patrzy, odwróciła się i zniknęła.
– Bo człowiek z trucizną nie był jedyną osobą, która przyszła tu dziś po pana śmierć.
Rozdział II
Pokój bez okien
Pokój przesłuchań znajdował się dwa piętra pod hotelem.
Nie miał okien ani zegara. Białe kafelki na ścianach odbijały zimne światło lampy, a wentylator pracował z nierównym, drażniącym dźwiękiem. Kiedyś przechowywano tu wino. Za czasów ojca Mattea przetrzymywano ludzi, którzy nie chcieli odpowiadać na pytania.
Mara siedziała przy metalowym stole.
Domenico stał za jej plecami. Matteo naprzeciwko.
Na blacie leżały przedmioty znalezione w jej kieszeniach: tani telefon, hotelowa karta magnetyczna, pomadka, pęk kluczy i srebrna moneta z wytartym wizerunkiem kobiety trzymającej lilię.
– Jak długo tu pracujesz? – zapytał Matteo.
– Jedenaście tygodni.
– Nazwisko?
– Mara Bell.
– To nazwisko z dokumentów. Pytam o prawdziwe.
– To moje prawdziwe nazwisko.
Domenico oparł dłonie na stole.
– Nie znaleźliśmy żadnej Mary Bell przed dwudziestym trzecim rokiem życia. Nie ma aktu urodzenia, szkoły ani dokumentacji medycznej.
– Byłam dzieckiem, kiedy zmieniono mi nazwisko.
– Kto je zmienił?
– Kobieta, która chciała, żebym dożyła dorosłości.
Matteo przyjrzał się srebrnej monecie.
– Skąd ją masz?
– Po matce.
– Co oznacza lilia?
– Nie wiem.
Kłamała.
Nie zmieniła tonu ani wyrazu twarzy, lecz jej lewy kciuk przesunął się po brzegu paznokcia. Matteo zauważył ten ruch.
– Wiedziałaś o zamachu – powiedział.
– Podejrzewałam.
– Na jakiej podstawie?
– Trzy dni temu znalazłam kartkę w swojej szafce.
– Gdzie jest?
– Spaliłam ją.
Domenico zaśmiał się krótko.
– Wygodne.
– Było na niej napisane: „Podczas toastu patrz na lewą rękę człowieka z butelką”.
– Kto ją zostawił?
– Gdybym wiedziała, nie siedziałabym tutaj.
Matteo dotknął palcem srebrnej monety.
– Mogłaś przyjść do ochrony.
Mara spojrzała na Domenica.
– Pańska ochrona sprawdziła człowieka, który wniósł truciznę.
Mięsień na policzku Domenica drgnął.
– Uważaj.
– Uważałam. Dlatego pan Valente żyje.
Domenico uderzył dłonią w stół.
– Szefie, pozwól mi…
– Wyjdź – przerwał Matteo.
– Co?
– Zostaw nas.
– Ona może mieć broń.
– Przeszukałeś ją przy trzystu osobach. Jeśli nadal ma broń, powinienem zwolnić ciebie, nie ją.
Domenico patrzył na niego przez kilka sekund. Potem wyszedł, zatrzaskując drzwi.
Mara odetchnęła wolniej.
Matteo usiadł.
– Bałaś się go?
– Nie.
– Znowu kłamiesz.
– Bać się i pozwolić, żeby strach podejmował decyzje, to dwie różne rzeczy.
Matteo oparł się o krzesło.
– Kim jesteś?
– Kelnerką, którą pański człowiek uderzył za powstrzymanie zamachu.
– Nie pytam, czym zajmowałaś się dziś wieczorem.
Mara spojrzała na lampę.
– Konserwowałam zabytkowe budynki.
– Architekt?
– Specjalistka od konstrukcji po pożarach i zalaniach.
– Dlaczego nosisz tacę?
– Ludzie nie zauważają kelnerów. Mogą stać metr od człowieka i słyszeć, co mówi, a później nikt nie pamięta ich twarzy.
– Ty chciałaś być niezauważona.
– Tak.
– Czego szukałaś w moim hotelu?
Jej wzrok przesunął się ku drzwiom.
– Pomieszczenia, którego nie ma na planach.
Matteo nie poruszył się.
Hotel Belladonna zbudowano w 1911 roku. Miał tunele z czasów prohibicji, schron pod dawną kaplicą i szyby wentylacyjne prowadzące do zamkniętych pokojów. Nawet Matteo nie znał wszystkich części budynku.
– Skąd wiesz, że istnieje?
Mara wskazała monetę.
– Bo to nie jest moneta.
Matteo podniósł ją.
Krawędź była grubsza po jednej stronie. Nacisnął wygrawerowaną lilię. Metal rozsunął się, odsłaniając płaski, nietypowy klucz.
– Do czego pasuje?
– Gdybym wiedziała, nie pracowałabym tu jedenaście tygodni.
Drzwi otworzyły się.
Domenico wszedł bez pukania. Trzymał tablet.
– Mamy wyniki wstępnej analizy – powiedział. – Wino zawierało naparstnicę, akonitynę i śladową ilość czegoś, czego laboratorium nie rozpoznało.
Matteo znieruchomiał.
Naparstnica i akonityna.
Tę samą mieszaninę znaleziono w organizmie jego matki dwadzieścia sześć lat wcześniej. Oficjalnie zmarła na niewydolność serca.
Tylko cztery osoby znały prawdziwy wynik sekcji.
Trzy już nie żyły.
Czwartą był Vincent Valente, stryj Mattea.
– Kto jeszcze wie? – zapytał.
– Lekarz i ja.
– Lekarz nie wychodzi z laboratorium.
Domenico skinął głową.
Mara patrzyła na nich uważnie.
– Zna pan tę truciznę – powiedziała.
Matteo zamknął srebrny klucz w dłoni.
– Moja matka umarła po wypiciu wina z tą samą mieszanką.
Twarz Mary straciła kolor.
– Kiedy?
– Dwadzieścia sześć lat temu. W tym hotelu.
Jej krzesło zaskrzypiało.
– Jak miała na imię?
– Isabella.
Mara odwróciła wzrok.
– Znałaś ją? – zapytał Matteo.
– Nie.
Jej kciuk znów przesunął się po paznokciu.
Matteo pochylił się nad stołem.
– Kim była twoja matka?
Mara milczała.
– Pytam po raz ostatni.
– Nazywała się Helena Bellandi.
Domenico zaklął pod nosem.
Matteo znał to nazwisko.
Każdy w jego rodzinie je znał.
Helena Bellandi została oskarżona o otrucie Isabelli Valente. Zanim doszło do procesu, spłonęła razem z mężem w magazynie nad rzeką.
Ich sześcioletnia córka nigdy nie została odnaleziona.
Matteo spojrzał na kobietę siedzącą po drugiej stronie stołu.
– Ty byłaś w tym magazynie.
Mara powoli podciągnęła rękaw.
Blizny po oparzeniach pokrywały całe jej przedramię.
– Miałam sześć lat – powiedziała. – I pamiętam, kto zamknął drzwi od zewnątrz.
Rozdział III
Dziecko z magazynu
Mara nie pamiętała twarzy mężczyzny, który podpalił magazyn.
Pamiętała jego buty.
Czarne, wypolerowane, z cienką czerwoną nitką przy podeszwie. Stały po drugiej stronie drzwi, gdy jej ojciec uderzał ramieniem w stalową płytę. Dym wypełniał pomieszczenie. Matka owijała Marę mokrym obrusem, choć w magazynie nie było okien ani wody poza małą butelką pozostawioną na biurku.
– Nie zasypiaj – powtarzała Helena. – Cokolwiek usłyszysz, nie zasypiaj.
Mara pamiętała trzask płonących desek.
Pamiętała, jak ojciec przestał uderzać w drzwi.
Pamiętała ręce matki pchające ją do wąskiego kanału pod podłogą.
Potem ciemność.
Znalazł ją bezdomny mężczyzna mieszkający pod nabrzeżem. Zabrał do kościoła, gdzie zakonnica zmieniła nazwisko dziecka i wysłała je do rodziny zastępczej w Ohio.
Przez dwadzieścia sześć lat Mara sądziła, że oboje rodzice zginęli.
Aż dziewięć miesięcy temu otrzymała kopertę.
W środku znajdowała się fotografia hotelu Belladonna, srebrna moneta i odręczny plan fragmentu piwnicy. Na odwrocie ktoś napisał:
Twoja matka nie otruła Isabelli. Dowód nadal znajduje się w hotelu.
Matteo słuchał bez przerywania.
Siedzieli teraz w jego prywatnym gabinecie na najwyższym piętrze. Ściany wyłożono ciemnym drewnem, a za oknami burza przesuwała się nad miastem. Błyskawice rozświetlały katedrę św. Ludwika i mokre dachy Dzielnicy Francuskiej.
Domenico stał przy drzwiach.
– Dlaczego nie poszłaś na policję? – zapytał.
Mara popatrzyła na niego.
– Policja podpisała raport, że pożar był wypadkiem.
– Dwadzieścia sześć lat temu pracowali tam inni ludzie.
– Komendant, który podpisał raport, nadal zasiada w radzie fundacji pana Valente.
Matteo podszedł do barku, ale nie nalał sobie alkoholu.
– Uważasz, że moja rodzina zabiła twoich rodziców.
– Wiem, że ktoś z pańskiej rodziny zamknął magazyn.
– Po butach?
– Po głosie.
Matteo odwrócił się.
– Powiedział: „Jeżeli wyjdą, Belladonna upadnie”.
Domenico spojrzał na Mattea.
Mara zauważyła wymianę spojrzeń.
– Kto używał takiego zdania? – zapytała.
– Mój ojciec – odpowiedział Matteo.
Cisza zgęstniała.
– Carlo Valente? – upewniła się.
– Powtarzał, że hotel nie jest budynkiem. Jest tamą. Jeśli upadnie, miasto zaleje wszystko, co trzymamy po drugiej stronie.
– Narkotyki? Broń? Ludzie?
Matteo podszedł do niej.
– Moja rodzina robiła wiele rzeczy. Nie przewoziła ludzi.
– To ma być pocieszenie?
– To granica, której nie przekroczyłem.
– A pański ojciec?
– Mój ojciec nie żyje.
– To nie była odpowiedź.
Domenico zrobił krok, lecz Matteo uniósł dłoń.
– Carlo wydał rozkaz podpalenia trzech magazynów – powiedział. – Nigdy nie znalazłem dowodu, że twój był jednym z nich.
– Bo dowód znajduje się w pokoju, którego nie ma na planach.
Mara wstała.
Matteo nadal trzymał klucz.
– Wiesz, gdzie szukać wejścia?
– Stara fotografia pokazuje moją matkę przed ścianą z mozaiką lilii. Mozaikę zamalowano po jej śmierci.
Matteo przypomniał sobie zamkniętą kaplicę pod salą balową. Po huraganie Katrina odsłonięto fragment dawnego fresku, ale Vincent kazał go zasłonić, twierdząc, że naprawa będzie zbyt droga.
– Kaplica – powiedział.
Domenico natychmiast sięgnął po telefon.
– Wezmę ludzi.
– Nie – przerwała Mara.
– Nie ty decydujesz.
– Człowiek, który próbował otruć pana Valente, ma dostęp do personelu, piwnic i starej rodzinnej trucizny. Im więcej osób zabierzemy, tym większa szansa, że właśnie jego zaprosimy.
Matteo spojrzał na Domenica.
– Zostajesz tutaj. Zamknij wszystkie wyjścia. Nikt nie opuszcza hotelu.
– Szefie…
– Jeżeli nie wrócimy za godzinę, schodzisz z ludźmi.
Domenico zacisnął szczękę.
– Nie ufam jej.
– Ja również.
Mara spojrzała na Mattea.
– To po co pan ze mną idzie?
Wsunął magazynek do pistoletu.
– Ponieważ człowiek, który zabił moją matkę, właśnie spróbował dokończyć pracę ze mną.
Rozdział IV
Kaplica pod podłogą
Do zamkniętej kaplicy prowadziły schody ukryte za pralnią.
Im niżej schodzili, tym chłodniejsze stawało się powietrze. Zapach detergentów ustąpił wilgotnemu kamieniowi, pleśni i staremu kadzidłu. Światło telefonu Mattea przesuwało się po cegłach pokrytych osadem po dawnych powodziach.
Mara szła pierwsza.
– Zna pani drogę? – zapytał.
– Plan pokazuje tylko korytarz.
– Więc dlaczego prowadzisz?
– Bo pan co kilka kroków ogląda się za siebie.
– To nawyk, dzięki któremu dożyłem czterdziestu siedmiu lat.
– A jednak prawie wypił pan truciznę.
– Prawie.
– To ważne słowo dla człowieka, który lubi mieć kontrolę.
Matteo uśmiechnął się bez wesołości.
– Jesteś odważna, kiedy nie trzymam cię już w pokoju przesłuchań.
– Byłam odważna również tam. Tylko pan nie słuchał.
Dotarli do łukowatego przejścia zamurowanego częściowo po lewej stronie. Na cegłach widniały ślady nowszej zaprawy.
Mara dotknęła ściany.
– To nie jest konstrukcja z 1911 roku.
– Kiedy ją dodano?
– Około trzydziestu lat temu.
– Krótko po śmierci mojej matki.
Mara przesunęła dłonią po murze. Jedna cegła poruszyła się pod naciskiem. Matteo pomógł ją wyjąć.
Za nią znajdowało się metalowe zagłębienie w kształcie kwiatu.
Mara włożyła srebrny klucz.
Usłyszeli niski stuk.
Cały fragment ściany odsunął się o kilka centymetrów.
Za nim znajdowała się niewielka kaplica.
Z sufitu zwisał zardzewiały żyrandol. Ławki przykrywał kurz, a na ścianie za ołtarzem przetrwała mozaika przedstawiająca kobietę z lilią. Jej twarz była pęknięta dokładnie na pół.
Mara weszła do środka.
Pod stopami zachrzęściło szkło.
– Ktoś tu był – powiedziała.
Na kurzu widniały świeże ślady butów.
Czarne podeszwy z cienką czerwoną nicią.
Mara uklękła.
Przez moment nie była dorosłą kobietą w za dużym uniformie. Była dzieckiem leżącym pod podłogą płonącego magazynu.
Matteo dotknął jej ramienia.
Odsunęła się gwałtownie.
– Nie.
– Chciałem tylko…
– Wiem.
Wstała.
Przy ołtarzu znajdował się kamienny pulpit. W bocznej części wykuto otwór pasujący do klucza. Mara przekręciła metal.
Płyta na podłodze odskoczyła.
Pod nią ukryto drewnianą skrzynię.
Matteo przyklęknął obok niej. Zamek był przecięty niedawno. W środku leżały księgi, fotografie, kaseta magnetofonowa i złożony dokument opatrzony pieczęcią notariusza.
Mara rozwinęła go na ołtarzu.
Był to akt założycielski hotelu Belladonna z 1911 roku.
Połowę udziałów należało do rodziny Valente.
Drugą połowę otrzymała Amelia Bellandi, prababka Mary.
Do dokumentu dołączono aneks z 1974 roku. W przypadku braku męskiego potomka Amelii prawa przechodziły na najstarszą żyjącą kobietę z jej linii.
Mara przestała oddychać.
– Moja matka była jedynaczką.
Matteo czytał kolejne strony.
– Po jej śmierci prawa przeszły na ciebie.
– Ile?
– Czterdzieści dziewięć procent hotelu i ziemi pod czterema nabrzeżami.
Mara spojrzała na niego.
– Pana rodzina ukradła połowę imperium.
– Na to wygląda.
– „Na to wygląda”?
– Oczekujesz, że uklęknę?
– Oczekuję, że przez chwilę przestanie pan mówić jak człowiek, który może kupić każdą prawdę.
Matteo położył dokument na ołtarzu.
– Jeżeli to jest autentyczne, otrzymasz wszystko, co do ciebie należy.
Mara zaśmiała się krótko.
– Pański ojciec zabił moją rodzinę. Pieniądze mają to wyrównać?
– Niczego nie wyrównają.
– Więc po co pan o nich mówi?
– Bo to jedyna część krzywdy, którą mogę naprawić bez wskrzeszania zmarłych.
Ich spojrzenia spotkały się nad dokumentami.
Nagle w kaplicy zgasło światło.
Telefon Mattea przestał działać.
Z korytarza dobiegł metaliczny trzask.
Drzwi w ścianie zaczęły się zamykać.
Matteo rzucił się ku przejściu. Nie zdążył.
Kamienna płyta zatrzasnęła się przed nim.
Po drugiej stronie rozległ się głos z głośnika ukrytego w ścianie.
Spokojny. Starszy. Dobrze znany Matteowi.
– Zawsze byłeś zbyt ciekawy, chłopcze.
Matteo pobladł.
– Vincent.
Mara spojrzała na niego.
Vincent Valente, sześćdziesięcioośmioletni stryj Mattea, był człowiekiem, który wychował go po śmierci rodziców.
– Otwórz drzwi – powiedział Matteo.
– Nie mogę.
– Możesz wszystko w tym hotelu.
– Właśnie dlatego wiem, kiedy nie należy czegoś robić.
W kaplicy rozległ się syk.
Z krat wentylacyjnych zaczął wydobywać się biały gaz.
Rozdział V
Człowiek, który nazywał zbrodnię obowiązkiem
Mara zerwała obrus z ołtarza i przycisnęła go do ust.
– To nie jest dym – powiedziała. – Pachnie słodko.
Matteo kopnął kamienną płytę.
Nie poruszyła się.
Gaz wypełniał kaplicę od dołu. Mara przewróciła jedną z ławek i zaczęła badać ścianę za mozaiką.
– Co robisz?
– Dawne kaplice miały osobne wyjścia dla księdza.
– Ta znajduje się pod hotelem.
– Budowano je także jako drogi ucieczki podczas prohibicji.
Matteo podszedł do ołtarza i włączył awaryjną latarkę przy pistolecie. Światło przesuwało się po złotych kawałkach mozaiki.
Mara zauważyła lilię, której jeden płatek był ciemniejszy.
Nacisnęła go.
Nic.
Uderzyła mocniej.
Fragment ściany odsunął się, odsłaniając wąski tunel.
– Wchodź – powiedział Matteo.
– Dokumenty.
– Zostaw je.
– Nie.
Zgarnęła księgę, aneks i kasetę do skrzyni. Matteo chwycił ją jedną ręką, drugą popchnął Marę do tunelu.
Przeciskali się w ciemności na kolanach. Gaz drapał w gardło. Za nimi rozległ się głuchy huk, jakby ktoś otworzył wejście do kaplicy.
Tunel prowadził w dół.
Mara straciła oparcie. Zsunęła się po wilgotnych cegłach i wpadła do płytkiej wody. Matteo spadł obok niej, nadal trzymając skrzynię.
Znajdowali się w kanale burzowym pod hotelem.
Woda sięgała do kolan i płynęła wartko w stronę rzeki. Z oddali dochodził grzmot pomp.
Mara kaszlała.
Matteo uklęknął przy niej.
– Możesz oddychać?
– Tak.
– Spójrz na mnie.
– Nie jestem dzieckiem.
– W tej chwili nie interesuje mnie, kim jesteś. Oddychaj.
Przyłożył dwa palce do jej szyi. Tętno było szybkie, ale równe.
– Pan też kaszle – zauważyła.
– Ja wydaję polecenia.
– Gaz nie pracuje dla pana.
Matteo usiadł pod ścianą.
Pierwszy raz zobaczyła go bez maski człowieka, który rządził salą samym spojrzeniem. Twarz miał bladą. Dłonie drżały mu lekko z wysiłku.
– Vincent znał to miejsce – powiedziała.
– Zna cały hotel.
– Wiedział również o dokumentach.
– Najwyraźniej.
– Dlaczego chciał nas zabić?
Matteo oparł głowę o cegłę.
– Za cztery dni miałem podpisać umowę z Departamentem Sprawiedliwości.
Mara patrzyła na niego.
– Jaką umowę?
– Przekazuję księgi, nazwiska i szlaki przemytu. W zamian legalne firmy pozostają otwarte. Pracownicy zachowują miejsca pracy. Ludzie odpowiedzialni za handel bronią i narkotykami odpowiadają przed sądem.
– Własna rodzina?
– Zwłaszcza własna.
– Vincent wiedział?
– Od wczoraj.
Mara wstała.
– Więc chciał pana zabić, zanim pan podpisze.
– Vincent wierzy, że bez naszych ludzi port przejmą organizacje, które nie mają żadnych granic. Dla niego przemoc jest podatkiem za porządek.
– To nie porządek.
– Wiem.
– A jednak przez lata korzystał pan z tego systemu.
Matteo nie odwrócił wzroku.
– Tak.
Nie usprawiedliwił się. Nie wspomniał o ojcu, strachu ani dzielnicach utrzymywanych przez pieniądze Valente.
Proste przyznanie się odebrało Marze przygotowaną odpowiedź.
Z góry dobiegły głosy.
Latarki przecięły ciemność.
Matteo zgasił własne światło i przyciągnął Marę za betonowy filar.
Dwóch mężczyzn weszło do kanału. Rozmawiali cicho.
– Vincent chce dokumentów – powiedział pierwszy.
– A dziewczyna?
– Jeśli żyje, ma wyglądać, jakby porwał ją Valente.
– Który Valente?
– Matteo.
Mara poczuła, jak palce Mattea zaciskają się na jej ramieniu.
Mężczyźni podeszli bliżej.
Pierwszy niósł broń z tłumikiem.
Drugi miał czarne buty z czerwoną nicią przy podeszwie.
Mara przestała słyszeć wodę.
Widziała tylko te buty.
Ten sam kształt. Ten sam czerwony ścieg.
Ruszyła, zanim Matteo zdążył ją zatrzymać.
Rozdział VI
Czerwona nić
Mara uderzyła mężczyznę skrzynią w kolana.
Dokumenty wypadły do wody.
Napastnik zaklął i wycelował w nią. Matteo wpadł na niego z boku. Strzał odbił się od betonowego sklepienia, ogłuszając wszystkich.
Drugi mężczyzna chwycił Marę za włosy.
Poczuła na szyi zimną stal noża.
– Broń na ziemię – powiedział do Mattea.
Matteo znieruchomiał.
Trzymał pistolet skierowany na pierwszego napastnika.
– Puść ją.
– Nie ty wydajesz rozkazy.
Mara patrzyła na buty mężczyzny. Czerwona nić była wyblakła. Skóra popękana.
– Byłeś w magazynie – powiedziała.
Nóż mocniej nacisnął skórę.
– Zamknij się.
– Dwadzieścia sześć lat temu. Stałeś za drzwiami.
Mężczyzna oddychał szybciej.
– Powiedziałam, żebyś się zamknęła.
– Jak masz na imię?
Matteo zauważył zmianę w jego głosie.
– Ona cię pamięta – powiedział. – Vincent nigdy nie mówił, że dziecko przeżyło, prawda?
Napastnik przesunął wzrok ku Matteowi.
Tylko na sekundę.
Mara nadepnęła mu na stopę i uderzyła potylicą w twarz. Nóż przeciął skórę na jej szyi, ale uścisk zelżał.
Matteo strzelił.
Kula trafiła mężczyznę w ramię.
Upadł do wody.
Pierwszy napastnik rzucił się do tunelu. Matteo nie ścigał go. Podszedł do Mary i przycisnął chusteczkę do rany.
– Głęboko?
– Nie.
– Usiądź.
– Dokumenty.
Księgi płynęły z nurtem.
Mara ruszyła za nimi. Chwyciła aneks tuż przed kratą odpływową. Kaseta magnetofonowa zniknęła pod wodą, ale Matteo odnalazł ją przy ścianie.
Postrzelony mężczyzna próbował się podnieść.
Matteo kopnął nóż poza jego zasięg.
– Nazwisko.
Mężczyzna milczał.
Matteo nacisnął butem ranę.
Krzyk odbił się od tunelu.
– Nazwisko.
– Amos Reed.
Mara zamarła.
– Reed – powtórzyła. – Strażnik magazynu.
Amos spojrzał na nią.
Miał ponad sześćdziesiąt lat, siwe włosy przyklejone do czoła i twarz zniszczoną przez alkohol.
– Byłaś mała – powiedział. – Myślałem, że umarłaś.
– Zamknąłeś drzwi.
– Wykonywałem rozkaz.
– Czyj?
Amos zacisnął usta.
Matteo ponownie docisnął ranę.
– Vincenta?
– Nie.
– Mojego ojca?
Amos zaśmiał się przez ból.
– Wszyscy myśleli, że to Carlo. Wygodne. Umarli nie protestują.
Mara uklękła przy nim.
– Kto wydał rozkaz?
Amos popatrzył na nią z czymś przypominającym litość.
– Twoja matka.
Woda płynęła między nimi.
Mara nie poruszyła się.
– Kłamiesz.
– Helena powiedziała, że nikt nie może wyjść z dokumentami. Miała otworzyć tylne przejście i zabrać ciebie. Nie wiedziała, że ogień odetnie korytarz.
– Moja matka była w środku.
– Tak miało wyglądać.
Matteo spojrzał na Marę.
Jej twarz pozostawała nieruchoma, lecz dłonie zaczęły drżeć.
– Dlaczego? – zapytała.
– Chciała, żeby świat uwierzył, że zginęła.
– Po co?
– Bo otruła Isabellę Valente.
Mara uderzyła go.
Głowa Amosa odskoczyła.
– Moja matka była niewinna.
– Twoja matka przygotowała truciznę. Ale kieliszek nie był dla Isabelli.
Matteo chwycił Amosa za kołnierz.
– Dla kogo?
Amos spojrzał mu w oczy.
– Dla twojego ojca.
Z głębi kanału dobiegł odgłos silnika pompy.
Woda zaczęła podnosić się szybciej.
Amos uśmiechnął się blado.
– Vincent otworzył śluzy. Za pięć minut ten tunel będzie pełny.
Rozdział VII
Głos z kasety
Wydostali się przez kratę prowadzącą do opuszczonej przepompowni.
Matteo wyłamał zamek przy użyciu pręta znalezionego w kanale. Mara przeciągnęła Amosa na zewnątrz, choć przez całą drogę chciała zostawić go w rosnącej wodzie.
Nie zrobiła tego.
Na powierzchni lał deszcz.
Domenico czekał przy samochodzie z trzema ochroniarzami. Kiedy zobaczył krew na szyi Mary, odwrócił wzrok.
– Vincent zniknął – powiedział. – Jego apartament jest pusty. Dwóch ludzi ochrony nie odpowiada.
Matteo podał mu kasetę.
– Wysusz ją. Znajdź sprzęt, na którym można ją odtworzyć.
– Mamy pracownię dźwiękową przy teatrze.
– Nikt poza tobą nie ma tam wstępu.
Domenico spojrzał na Amosa.
– Co z nim?
– Lekarz. Potem zamknięty pokój.
– Mogę go przesłuchać.
Mara stanęła między nimi.
– Nie dotkniesz go bez mojej obecności.
Domenico spojrzał na ślad własnej dłoni, który nadal czerwieniał na jej policzku.
– Wcześniej…
– Nie przepraszaj, jeśli robisz to tylko dlatego, że okazało się, że nie jestem zwykłą kelnerką.
Domenico zacisnął usta.
Mara weszła do samochodu.
Matteo usiadł obok niej.
Przez pierwsze minuty jechali w milczeniu. Deszcz uderzał o dach, wycieraczki pracowały jak metronom, a niebieskie światła policji odbijały się w mokrych ulicach.
– Wierzysz Amosowi? – zapytał Matteo.
– Nie wiem.
– Powiedział, że twoja matka chciała zabić mojego ojca.
– Słyszałam.
– Dlaczego miałaby to zrobić?
Mara patrzyła przez okno.
– Mój ojciec pisał dziennik. Zachował się jeden zeszyt. Wspominał o tym, że Carlo zmuszał ich do podpisywania fałszywych umów i wykorzystywał hotel do przerzutu broni. Matka chciała odejść.
– Odejście nie wymaga trucizny.
– W pańskiej rodzinie najwyraźniej wymagało.
Matteo przyjął słowa bez reakcji.
– Isabella zajęła miejsce mojego ojca podczas kolacji – powiedział. – Pamiętam, że kłócili się przed toastem. Ojciec wyszedł odebrać telefon. Matka usiadła na jego krześle, żeby nie robić sceny przed gośćmi.
Mara zamknęła oczy.
Jeżeli Amos mówił prawdę, Helena nie zamordowała Isabelli celowo.
Ale przygotowała kieliszek dla Carla.
Jedna zamiana miejsca doprowadziła do śmierci niewłaściwej osoby.
Dwadzieścia sześć lat później jej córka podmieniła kieliszek syna Carla i uratowała go przed tą samą trucizną.
Historia nie powtórzyła się.
Odwróciła kierunek.
W pracowni teatralnej Domenico znalazł stary magnetofon. Technik został wyprowadzony z budynku, a drzwi zamknięto.
Kaseta była mokra, taśma posklejana. Suszyli ją przez godzinę.
Gdy wreszcie urządzenie ruszyło, z głośników popłynął szum.
Potem kobiecy głos.
Mara usiadła gwałtownie.
Nie słyszała tego głosu od dzieciństwa, a jednak rozpoznała go natychmiast.
– Nazywam się Helena Bellandi – mówiło nagranie. – Jeżeli ktoś tego słucha, plan nie przebiegł tak, jak obiecał Vincent.
Mara zacisnęła dłonie na kolanach.
– Carlo Valente ukradł udziały mojej rodziny i wykorzystuje hotel do przewozu broni. Mój mąż chciał ujawnić księgi. Vincent zaproponował inne rozwiązanie. Powiedział, że jeżeli Carlo umrze, Isabella przejmie rodzinę i zamknie przestępczą część portu. Zgodziłam się przygotować truciznę.
Matteo odwrócił twarz.
Głos Heleny drżał.
– To była moja decyzja. Nie będę udawać niewinnej. Chciałam śmierci człowieka, który niszczył nasze życie. Nie przewidziałam, że Isabella usiądzie na jego miejscu.
Mara zasłoniła usta dłonią.
– Vincent powiedział, że pomoże nam zniknąć. Magazyn miał spłonąć pusty. Kiedy zamknął drzwi, zrozumiałam, że nie zamierza zostawić świadków.
Na taśmie rozległ się trzask.
Potem Helena odezwała się ciszej:
– Udało mi się wypchnąć Marę do kanału. Jeżeli przeżyła, niech wie, że nie podpaliłam magazynu. Ale truciznę przygotowałam ja. Nie zasługuję na jej przebaczenie.
Nagranie urwało się.
W pomieszczeniu słychać było jedynie obracającą się szpulę.
Mara patrzyła w pustkę.
Przez całe życie budowała matkę z drobnych wspomnień: miękkich dłoni, zapachu lawendy i głosu śpiewającego podczas burzy.
Teraz do tego obrazu dołączył kieliszek przeznaczony dla człowieka.
– Vincent ją wykorzystał – powiedział Matteo.
– Zgodziła się.
– Była zdesperowana.
– Ludzie zawsze mają słowo, którym zasłaniają własną decyzję. Desperacja. Rodzina. Porządek. Obowiązek.
Jej głos pękł na ostatnim słowie.
Matteo usiadł obok, ale jej nie dotknął.
– Moja matka zginęła przez Helenę – powiedział.
– Tak.
– Twój ojciec zginął przez Vincenta.
– Tak.
– A nasi rodzice pozwolili nam dorastać w kłamstwie, choć żadne z nas nie miało wpływu na ich wybory.
Mara spojrzała na niego.
– Próbuje pan powiedzieć, że jesteśmy równi?
– Nie. Próbuję powiedzieć, że oboje mamy powód, żeby nienawidzić kogoś, kto już nie może odpowiedzieć.
Drzwi otworzyły się.
Domenico wszedł z telefonem w dłoni.
– Vincent przesłał wiadomość – powiedział. – Chce wymienić dokumenty na życie kobiety.
– Jakiej kobiety? – zapytał Matteo.
Domenico spojrzał na Marę.
– Twierdzi, że Helena Bellandi nadal żyje.
Rozdział VIII
Matka bez twarzy
Vincent wysłał fotografię.
Przedstawiała kobietę siedzącą na metalowym krześle w opuszczonej szklarni. Miała siwe włosy, twarz częściowo zasłoniętą bandażem i dłonie pokryte bliznami.
Na szyi nosiła medalion z lilią.
Mara powiększyła zdjęcie.
Na lewym uchu kobiety znajdowało się małe znamię w kształcie półksiężyca.
Mara pamiętała je.
Jako dziecko dotykała go przed snem.
– Żyje – wyszeptała.
Matteo przeczytał wiadomość.
Dawna miejska oranżeria. Północ. Przynieś oryginalny aneks i księgę rachunkową. Bez policji. Mara przychodzi sama.
– Nie pójdziesz sama – powiedział.
– To moja matka.
– Vincent chce właśnie takiej reakcji.
– Gdyby chodziło o pana matkę, zostałby pan tutaj?
Matteo nie odpowiedział.
Stara oranżeria znajdowała się na skraju City Park. Zamknięto ją po huraganie, gdy szklany dach zawalił się nad egzotycznymi roślinami. Miasto planowało rozbiórkę, lecz prace nigdy się nie rozpoczęły.
O północy deszcz ustał.
Mgła unosiła się nad stawami. Połamane szyby oranżerii błyszczały w świetle księżyca, a z wnętrza dochodził zapach mokrej ziemi, rdzy i gnijących liści.
Mara weszła głównym wejściem.
Aneks i księgę niosła w skórzanej torbie.
Matteo znajdował się w tunelu technicznym pod budynkiem. Domenico z ludźmi otoczył park, choć Mara nie wiedziała dokładnie gdzie. Ustalili, że zaczną działać dopiero na jej sygnał.
W środku paliły się lampy ogrodowe.
Vincent Valente stał między wysokimi, martwymi palmami.
Miał srebrne włosy, długi czarny płaszcz i laskę z głową wilka. Nie wyglądał jak człowiek uciekający przed własną rodziną. Wyglądał jak właściciel teatru sprawdzający scenę przed premierą.
Obok siedziała kobieta ze zdjęcia.
Jej ręce były przywiązane do krzesła.
– Mamo – powiedziała Mara.
Kobieta podniosła głowę.
Oczy miała takie same jak córka.
– Nie podchodź – wyszeptała.
Mara zatrzymała się.
– To naprawdę ty?
Helena spróbowała się uśmiechnąć. Prawa strona jej twarzy pozostała nieruchoma.
– Wyrosłaś.
Jedno słowo wystarczyło.
Mara poczuła, jak wszystkie lata samotności zbierają się pod żebrami.
– Dlaczego mnie nie szukałaś?
– Szukałam.
– Gdzie byłaś?
Vincent oparł obie dłonie na lasce.
– W prywatnym ośrodku w Luizjanie. Po pożarze miała oparzenia obejmujące ponad połowę ciała. Straciła pamięć na prawie osiem lat.
Mara spojrzała na niego.
– Pan ją ukrył.
– Uratowałem.
– Po tym, jak próbował ją pan spalić.
– To Amos zamknął drzwi zbyt wcześnie.
Helena szarpnęła więzy.
– Kłamiesz. Taki był plan.
Vincent westchnął.
– Plan zakładał pusty magazyn. Twój mąż wrócił po dokumenty. Ty wróciłaś po niego. Nie mogłem zatrzymać wszystkiego.
– Mógł pan otworzyć drzwi.
– Gdybym je otworzył, Carlo dowiedziałby się o naszym udziale w śmierci Isabelli.
Mara rzuciła torbę na ziemię.
– Zabił pan moich rodziców, żeby ochronić siebie.
– Chroniłem hotel.
– Budynek?
Vincent spojrzał na rozbite szyby oranżerii.
– Nie rozumiesz, czym Belladonna była dla tej części miasta. Po kryzysie naftowym port upadał. Ludzie tracili domy. Carlo sprowadził pieniądze, których banki nie chciały dać. Brudne pieniądze, ale wypłaty były czyste. Hotel opłacał szkoły, kliniki, pogrzeby i emerytury. Gdyby prawda wyszła wtedy na jaw, tysiące rodzin zostałoby bez niczego.
– Więc Isabella musiała umrzeć? – zapytała Mara.
Na twarzy Vincenta pojawił się ból.
– Isabella nie miała umrzeć.
– A moi rodzice?
– Również nie.
– Matteo?
Vincent milczał.
– Jego chciał pan zabić.
– Matteo zamierza oddać port ludziom, którzy rozłożą go na części i sprzedadzą najdroższym inwestorom. Rząd obiecuje ochronę miejsc pracy, dopóki kamery są włączone. Rok później dźwigi staną, a rodziny pracowników zobaczą w telewizji, że ich dzielnica przechodzi „rewitalizację”.
– Dlatego zatruł pan człowieka, którego wychował?
Vincent zacisnął palce na lasce.
– Wychowałem go, gdy jego ojciec pił, bił ludzi i uważał litość za chorobę. Nauczyłem Mattea, żeby nie przekraczał pewnych granic. Ale on chce zburzyć cały system, nie rozumiejąc, co utrzymuje się na jego fundamentach.
– Nie pan decyduje, czy ma żyć.
– Ktoś zawsze decyduje.
Mara zrobiła krok ku matce.
Mężczyzna stojący w cieniu uniósł broń.
Vincent pokręcił głową.
– Dokumenty.
– Najpierw ją pan uwolni.
– Nie.
– W takim razie proszę mnie zastrzelić. Bez mojego podpisu aneks nie pozwoli panu przejąć udziałów.
Vincent przyglądał się jej z nowym zainteresowaniem.
– Znasz treść klauzuli?
– Spadkobierca Bellandich może przekazać udziały wyłącznie osobie niespokrewnionej z Valente i zatwierdzonej przez fundusz pracowniczy. To dlatego mnie pan potrzebuje.
– Chcę, żebyś przekazała port ludziom, którzy na nim pracują.
– Po zabiciu Mattea.
– Po usunięciu człowieka, który chce podpisać umowę prowadzącą do katastrofy.
Z ciemności dobiegł głos Mattea.
– Zawsze miałeś talent do nadawania ładnych nazw rzeczom, których się wstydziłeś.
Vincent odwrócił się.
Matteo wyszedł spomiędzy martwych palm z pistoletem opuszczonym wzdłuż nogi.
Mężczyźni Vincenta unieśli broń.
– Miałeś zostać w hotelu – powiedział Vincent.
– Wychowałeś mnie lepiej.
Rozdział IX
Syn, którego wychował
Matteo zatrzymał się obok Mary.
– Puść Helenę.
Vincent spojrzał na niego jak ojciec na dziecko, które po raz kolejny odmawia zrozumienia oczywistej lekcji.
– Gdybyś podpisał dokument, wszyscy bylibyśmy już bezpieczni.
– Kogo obejmuje „wszyscy”?
– Dwanaście tysięcy pracowników portu. Ich rodziny. Właścicieli sklepów, kierowców, ludzi z magazynów.
– Nie wspomniałeś o tych, których truliśmy, zastraszaliśmy i grzebaliśmy bez nazwisk.
– Nie udawaj człowieka niewinnego.
– Nie udaję.
– Korzystałeś z pieniędzy Carla. Mieszkałeś w jego domu. Wydawałeś rozkazy ludziom, których ja nauczyłem posłuszeństwa.
– I dlatego mam teraz obowiązek zatrzymać to, co pomagałem utrzymać.
Vincent uderzył laską o kamienną posadzkę.
– Obowiązek? Nie znasz znaczenia tego słowa. Obowiązek to siedzieć przy łóżku szesnastoletniego chłopca, kiedy jego ojciec nie wraca przez trzy dni. Obowiązek to płacić wdowom po ludziach, których Carlo wysłał na śmierć. Obowiązek to wybierać mniejsze zło, gdy wszystkie drzwi prowadzą do piekła.
– Nie wybrałeś mniejszego zła. Wybrałeś zło, którym mogłeś zarządzać.
Słowa trafiły Vincenta mocniej niż krzyk.
Przez chwilę stali naprzeciwko siebie w rozbitej oranżerii. Jeden zbudował życie na kontroli. Drugi dopiero uczył się ją oddawać.
Helena spojrzała na Marę.
– Pod krzesłem – wyszeptała.
Mara dostrzegła cienki przewód prowadzący spod metalowej nogi do małego urządzenia przy ścianie.
Ładunek.
Vincent zauważył jej wzrok.
– Jeżeli moi ludzie stracą kontrolę nad sytuacją, oranżeria spłonie.
– Znowu ogień – powiedziała Mara. – Tylko to pan potrafi?
– Ogień nie pozostawia pytań.
– Zostawia dzieci.
Vincent drgnął.
Mara zrozumiała, że trafiła w jego jedyną nieosłoniętą ranę.
– Miał pan dziecko? – zapytała.
Matteo spojrzał na stryja.
Vincent odwrócił twarz.
Helena odpowiedziała za niego.
– Córkę.
– Milcz – powiedział Vincent.
– Miała dziewiętnaście lat – ciągnęła Helena. – Zginęła, kiedy samochód Carla eksplodował przed szkołą. Zamach był przeznaczony dla niego.
Matteo pobladł.
– Nigdy mi nie powiedziałeś.
– Nie było po co.
– Dlatego nienawidziłeś ojca.
– Nienawidziłem jego chaosu. Jego pychy. Tego, że każdy błąd płacili inni.
– I stałeś się dokładnie taki jak on.
Vincent chwycił pilota ukrytego pod płaszczem.
Jeden z jego ludzi poruszył się nerwowo.
Mara spojrzała na Mattea.
Nie potrzebowali słów.
Rzuciła się ku krzesłu Heleny.
Matteo wystrzelił w lampę.
Oranżeria pogrążyła się w ciemności.
Rozległy się krzyki i strzały. Szkło spadało z dachu. Mara przewróciła krzesło matki na bok, osłaniając ją własnym ciałem. Kula przeszła przez rękaw jej uniformu.
Matteo uderzył jednego z ludzi Vincenta. Drugi wycelował w jego plecy.
Domenico pojawił się w bocznym wejściu i strzelił pierwszy.
Vincent nacisnął przycisk.
Nic się nie stało.
Helena zaśmiała się cicho.
– Wyjęłam baterię, kiedy zostawiłeś mnie samą.
Vincent spojrzał na pilota.
Ta chwila nieuwagi wystarczyła.
Matteo powalił go na ziemię.
Laska potoczyła się po posadzce. Z jej wnętrza wypadła cienka fiolka z bezbarwnym płynem.
Ta sama trucizna.
Matteo usiadł na piersi Vincenta i przycisnął mu broń do czoła.
– Zabiłeś moją matkę.
– Nie.
– Zaplanowałeś śmierć ojca. Wiedziałeś o kieliszku.
– Próbowałem go zatrzymać.
– Zamknąłeś rodziców Mary w magazynie.
– Nie miałem wyboru.
– Miałeś. Za każdym razem miałeś.
Palec Mattea spoczywał na spuście.
Vincent patrzył na niego bez strachu.
– Zrób to. Wtedy wreszcie zrozumiesz, jak łatwo człowiek staje się tym, kogo nienawidzi.
Mara klęczała przy matce.
– Matteo.
Nie spojrzał na nią.
– On próbował nas zabić.
– Tak.
– Zabił moją matkę.
– Pomógł stworzyć sytuację, w której zginęła. Tak samo jak moja matka.
– Chcesz, żebym mu wybaczył?
– Nie. Chcę, żeby przez resztę życia odpowiadał na pytania, zamiast zamknąć je jednym strzałem.
Dłoń Mattea drżała.
Vincent uśmiechnął się smutno.
– Ona nie rozumie naszego świata.
– Właśnie dlatego żyję – odpowiedział Matteo.
Opuścił broń.
Domenico skuł Vincenta.
Po raz pierwszy stary człowiek wyglądał na pokonanego.
Nie przez kajdanki.
Przez fakt, że chłopiec, którego wychował, odmówił odziedziczenia jego najważniejszej zasady.
Rozdział X
To, czego nie można odziedziczyć
Helena trafiła do szpitala.
Lekarze znaleźli w jej organizmie środki uspokajające i stare uszkodzenia płuc po pożarze. Nie była umierająca, choć wyglądała, jakby przez lata ćwiczyła znikanie.
Mara siedziała przy jej łóżku następnego wieczoru.
Za oknem szpitala Nowy Orlean lśnił po burzy. Mokre dachy odbijały światła samochodów, a z otwartego na kilka centymetrów okna dochodziła odległa muzyka trąbki.
Helena miała zabandażowane nadgarstki.
– Dlaczego nigdy mnie nie odnalazłaś? – zapytała Mara.
Matka nie udawała, że nie rozumie.
– Odnalazłam.
Mara zesztywniała.
– Kiedy?
– Miałaś czternaście lat. Mieszkałaś z rodziną w Cincinnati. Przyjechałam pod szkołę.
– Nie pamiętam cię.
– Siedziałam w samochodzie po drugiej stronie ulicy.
– Dlaczego nie wysiadłaś?
Helena patrzyła na własne dłonie.
– Miałaś przyjaciółkę. Śmiałaś się. Nosiłaś żółtą kurtkę i plecak z urwanym paskiem. Wyglądałaś jak dziecko, które może jeszcze mieć normalne życie.
– Więc zdecydowałaś za mnie.
– Bałam się, że Vincent mnie obserwuje.
– Zawsze ktoś się bał. Zawsze ktoś chronił. Zawsze ktoś uważał, że wie lepiej.
Helena zamknęła oczy.
– Masz prawo mnie nienawidzić.
– Nie wiem jeszcze, co do ciebie czuję.
– To uczciwsze.
Mara wstała i podeszła do okna.
– Otrułaś Isabellę.
– Przygotowałam truciznę dla Carla.
– Czy to ma być różnica?
– Dla Isabelli nie.
– A dla ciebie?
Helena długo milczała.
– Przez pierwsze lata powtarzałam sobie, że chciałam zatrzymać potwora. Później zrozumiałam, że chciałam, by cierpienie wreszcie spotkało kogoś innego. To nie była sprawiedliwość.
Mara odwróciła się.
– Dlaczego pomogłaś mi rozpoznać zamach?
– To ja zostawiłam kartkę w twojej szafce.
– Wiedziałaś, że Vincent spróbuje otruć Mattea?
– Słyszałam rozmowę jego ludzi.
– Dlaczego nie ostrzegłaś go sama?
– Vincent kontrolował mój telefon, lekarzy i ludzi wokół mnie. Uciekłam z ośrodka dwa miesiące temu, ale nadal mnie śledzili. Mogłam dotrzeć tylko do ciebie.
– Skąd wiedziałaś, że podejmę pracę w hotelu?
Helena spojrzała na nią.
– Pierwszą kopertę również wysłałam ja.
Mara poczuła chłód.
– Wciągnęłaś mnie w to.
– Chciałam, żebyś odzyskała nazwisko i własność.
– Nie zapytałaś, czy tego chcę.
– To należy do ciebie.
– Budynek nie zwróci mi dzieciństwa.
– Ale daje ci siłę, żebyś nie musiała prosić ludzi takich jak Vincent o zgodę.
Mara podeszła do łóżka.
– To nie jest siła, jeśli została zbudowana z cudzych grobów.
Helena spuściła wzrok.
– Co zrobisz z udziałami?
– Jeszcze nie wiem.
– Nie oddawaj ich Matteowi.
– Dlaczego?
– Bo każdy Valente w końcu wybiera rodzinę.
– Matteo właśnie wybrał prawdę przeciwko rodzinie.
Helena spojrzała w stronę drzwi.
Matteo stał na korytarzu. Nie wchodził, dopóki Mara nie skinęła głową.
Miał rozcięty łuk brwiowy i prawą dłoń zabandażowaną po walce. Nie wyglądał jak szef mafii. Wyglądał jak człowiek, który nie spał od dwóch dni.
– Vincent zaczął zeznawać – powiedział. – Przyznał się do zamachu, pożaru i fałszowania dokumentów.
– Dlaczego tak szybko? – zapytała Mara.
– Zażądał gwarancji, że fundusz emerytalny pracowników nie zostanie zajęty.
Helena odwróciła twarz.
– Nawet teraz uważa, że nas wszystkich ratował.
– Ludzie rzadko przeżywają własne zbrodnie, wierząc, że są złoczyńcami – powiedział Matteo.
Mara spojrzała na niego.
– Co z umową z Departamentem Sprawiedliwości?
– Podpisuję ją jutro.
– Wiedzą o aneksie?
– Tak.
– I o moich udziałach?
– Prawnicy potwierdzili ich ważność.
– Co to oznacza?
Matteo położył teczkę na stoliku.
– Hotel Belladonna i cztery nabrzeża należą w czterdziestu dziewięciu procentach do ciebie. Kolejne trzy procent znajduje się w funduszu utworzonym przez Isabellę.
Mara zmarszczyła brwi.
– Dla kogo?
Matteo otworzył dokument.
– Dla spadkobiercy Heleny Bellandi, jeżeli zostanie udowodnione, że jej rodzina została niesłusznie pozbawiona udziałów.
Helena uniosła głowę.
– Isabella wiedziała?
– Znalazła aneks przed śmiercią. Chciała zwrócić udziały.
– Ile mam łącznie? – zapytała Mara.
– Pięćdziesiąt dwa procent.
Mara spojrzała na niego.
– Jestem większościową właścicielką pańskiego hotelu.
– Naszego hotelu.
– Nie powiedział pan „mojego”.
– Uczę się.
Helena obserwowała ich w milczeniu.
– Co się stanie z Matteem? – zapytała.
– To zależy od Mary – odpowiedział.
Mara podeszła do teczki.
W środku znajdowała się gotowa uchwała zarządu.
Pierwszy punkt dotyczył usunięcia Mattea ze stanowiska prezesa.
Drugi przekazania jego udziałów pod nadzór sądowy do czasu zakończenia śledztwa.
Trzeci pozwalał Marze przejąć pełną kontrolę nad firmą.
– Sam to przygotował? – zapytała.
– Tak.
– Dlaczego?
– Bo jeśli naprawdę chcę zakończyć system mojego ojca i Vincenta, nie mogę żądać, żeby wszyscy zaufali, że tym razem szef mafii będzie dobrym człowiekiem.
– Co pan zrobi?
– Odpowiem za to, co zrobiłem. Potem, jeśli sąd pozwoli, będę pracował przy restrukturyzacji portu.
– Dla mnie?
– Dla firmy.
– To nie była odpowiedź.
Matteo spojrzał jej prosto w oczy.
– Nie umiem jeszcze pracować dla kogoś. Ale pierwszy raz w życiu chciałbym się nauczyć.
Rozdział XI
Stół bez głowy
Posiedzenie zarządu rozpoczęło się o dziesiątej rano.
Sala Lustrzana wyglądała inaczej bez muzyki, kwiatów i trzystu gości. Światło zimowego słońca padało na marmur, na którym dwa dni wcześniej rozbił się zatruty kieliszek. Czarna plama na srebrnej fudze pozostała.
Mara nie kazała jej usuwać.
Przy długim stole siedzieli dyrektorzy, prawnicy, przedstawiciele związków zawodowych i dwóch agentów federalnych.
Domenico stał przy drzwiach.
Na policzku Mary nie było już śladu po jego uderzeniu, ale on wciąż go widział.
Zanim usiadła, podszedł do niej.
– Pani Bell…
– Mara.
– To, co zrobiłem podczas gali, było niedopuszczalne.
– Tak.
– Nie mam usprawiedliwienia.
– To dobry początek.
– Składam rezygnację.
Podał jej kopertę.
Mara nie wzięła jej.
– Rezygnację może pan złożyć po posiedzeniu. Teraz potrzebuję szefa ochrony, który zna wszystkie luki stworzone przez Vincenta.
Domenico spojrzał na nią zaskoczony.
– Pozwala mi pani zostać?
– Nie wybaczyłam panu. Zdecydowałam tylko, że pańska wiedza jest dziś bardziej użyteczna niż pańskie poczucie winy.
– Rozumiem.
– Mam nadzieję.
Matteo siedział po lewej stronie pustego fotela przewodniczącego.
Mara zajęła to miejsce.
Nie czuła triumfu. Drewno pod jej dłońmi było chłodne, a za każdym odbiciem w lustrach widziała twarz matki, ojca, Isabelli i ludzi, których nazwiska znajdowały się w księgach.
Prawnik odczytał dokumenty.
Udziały Bellandich potwierdzono.
Vincent został usunięty ze wszystkich funkcji.
Matteo zrzekł się stanowiska prezesa.
Następnie Mara otworzyła czarną księgę.
– Hotel Belladonna pozostanie otwarty – powiedziała. – Port również. Zamykamy wszystkie nielegalne operacje, przekazujemy szlaki i magazyny władzom oraz tworzymy fundusz przejściowy dla pracowników.
Starszy dyrektor finansowy poprawił okulary.
– To może kosztować nas ponad sto osiemdziesiąt milionów dolarów.
– Wiem.
– Banki wycofają kredyty.
– Dwa banki już potwierdziły restrukturyzację po zabezpieczeniu gruntów.
– Konkurenci przejmą część kontraktów.
– Część.
– Ludzie stracą pracę.
Przedstawiciel związku zawodowego pochylił się nad stołem.
– Nie tylu, ilu straci ją, jeśli federalni zamkną cały port.
Mara skinęła głową.
– Nie obiecuję, że nikt nie ucierpi. Obiecuję, że nie będziemy dłużej zabijać ludzi w imię ochrony ich miejsc pracy.
Nikt nie odpowiedział.
– Druga sprawa – ciągnęła. – Matteo Valente zostaje zatrudniony jako doradca do spraw operacyjnych na okres sześciu miesięcy. Bez prawa do samodzielnego podpisywania umów, zatrudniania ochrony ani dysponowania środkami firmy.
Jeden z dyrektorów uniósł brwi.
– Pan Valente zgodził się na takie warunki?
Wszyscy spojrzeli na Mattea.
– Nie – powiedział.
Mara znieruchomiała.
Matteo wstał.
– Pani Bell zapomniała o jednym ograniczeniu.
W sali zrobiło się cicho.
– Jakim? – zapytała.
– Nie powinienem mieć dostępu do piwnicy z winami.
Przez kilka sekund nikt nie rozumiał.
Potem przedstawiciel związku parsknął śmiechem.
Napięcie pękło.
Mara pokręciła głową.
– Dopiszę.
Matteo usiadł.
Po raz pierwszy od dwóch dni uśmiechnęła się naprawdę.
Posiedzenie trwało cztery godziny.
Po jego zakończeniu Mara została sama przy stole. W lustrze widziała salę, światła miasta i krzesło, na którym siedział Matteo podczas gali.
Podszedł cicho.
– Dlaczego zachowałaś plamę? – zapytał.
– Żebyśmy pamiętali, jak niewiele dzieliło nas od kolejnego pogrzebu.
– Mogłaś sprzedać hotel.
– Mogłam.
– Dlaczego tego nie zrobiłaś?
Mara przesunęła palcem po pęknięciu w marmurze.
– Moja matka uważała, że odzyskanie budynku zakończy historię. Vincent uważał, że jego utrzymanie usprawiedliwia wszystko. Oboje mylili własność z ocaleniem.
– A ty?
– Myślę, że budynek jest tylko miejscem. To, co w nim robimy, nadaje mu znaczenie.
Matteo spojrzał na czarną plamę.
– Gdy podmieniałaś kieliszek, wiedziałaś, kim jestem.
– Tak.
– Wiedziałaś, co moja rodzina zrobiła twojej.
– Podejrzewałam.
– Mogłaś pozwolić mi go wypić.
– Mogłam.
– Dlaczego nie pozwoliłaś?
Mara długo milczała.
– Bo miałam sześć lat, kiedy dorośli postanowili, że czyjaś śmierć naprawi ich świat. Nie chciałam powtórzyć tej decyzji.
Matteo przyjął odpowiedź powoli.
– To wszystko?
– To wystarczająco dużo.
Skinął głową.
Kiedy odchodził, Mara zauważyła, że zatrzymał się przy srebrnej fudze.
Wyjął z kieszeni mały przedmiot i położył go obok plamy.
Był to odłamek rozbitego kieliszka.
Rozdział XII
Dwie kobiety i jedno nazwisko
Helena wróciła do hotelu sześć tygodni później.
Nie jako właścicielka ani bohaterka.
Jako świadek.
Miała złożyć zeznanie przed federalnym sądem i opowiedzieć o śmierci Isabelli, pożarze oraz udziale Vincenta. Prawnicy ostrzegli, że może sama usłyszeć zarzut spisku w celu zabójstwa Carla Valente.
– Przyjmę go – powiedziała Marze. – Nie chcę kolejnej wersji historii, w której jestem tylko ofiarą.
Weszły razem do zamkniętej kaplicy.
Mozaikę oczyszczono z sadzy. Twarz kobiety z lilią nadal przecinało pęknięcie.
Helena dotknęła kamiennego ołtarza.
– Tutaj Isabella znalazła aneks – powiedziała.
– Skąd wiesz?
– Spotkałyśmy się tydzień przed jej śmiercią. Powiedziała, że chce oddać udziały i pomóc nam odejść.
Mara odwróciła się.
– Nigdy o tym nie mówiłaś.
– Wstydziłam się. Isabella próbowała nam pomóc. A ja przygotowałam truciznę, która ją zabiła.
– Nie wiedziałaś, że usiądzie na miejscu Carla.
– To nie zmienia tego, co zrobiłam.
– Nie.
Helena spojrzała na córkę.
– Brzmisz jak ona.
– Jak Isabella?
– Jak ktoś, kto nie myli zrozumienia z rozgrzeszeniem.
Usiadły w pierwszej ławce.
Przez kilka minut żadna się nie odzywała.
– Czy kiedykolwiek będziesz potrafiła nazywać mnie matką? – zapytała Helena.
Mara patrzyła na mozaikę.
– Już nazywam. To nie znaczy, że wiem, jak być córką.
– Możemy nauczyć się obu rzeczy.
– Powoli.
– Powoli.
Za drzwiami czekał Matteo.
W dłoni trzymał teczkę z dokumentami Vincenta.
– Przeszkadzam? – zapytał.
– Tak – odpowiedziała Mara.
Zatrzymał się.
Po chwili dodała:
– Ale może pan wejść.
Matteo usiadł po przeciwnej stronie nawy.
Helena patrzyła na niego z bólem.
– Masz oczy Isabelli.
– Tak mi mówiono.
– Nie oczekuję przebaczenia.
– Dobrze.
– Chcę tylko, żebyś wiedział, że nie zamierzałam jej zabić.
– Wiem.
– To nie pomaga?
Matteo spojrzał na ołtarz.
– Pomaga zrozumieć. Nie pomaga mniej tęsknić.
Helena skinęła głową.
Mara obserwowała dwoje ludzi związanych jedną śmiercią. Dawna historia uczyła ich, że w takich chwilach ktoś powinien oskarżyć, ktoś błagać, a ktoś wydać wyrok.
Tym razem po prostu siedzieli.
Bez broni.
Bez ognia.
Bez kieliszka, który miał zdecydować za nich.
Matteo otworzył teczkę.
– Vincent podpisał pełne zeznanie. Jest tam jeszcze jedna rzecz.
Położył na ławce fotografię.
Przedstawiała Isabellę Valente i Helenę Bellandi stojące przed hotelem. Obie były młode. Trzymały za ręce dwoje dzieci.
Sześcioletnią Marę.
Dwudziestojednoletniego Mattea.
– Nie pamiętam tego dnia – powiedziała Mara.
– Ja też nie.
Na odwrocie Isabella napisała:
Dla dnia, kiedy oni będą musieli naprawić to, czego my nie potrafiłyśmy.
Helena zasłoniła usta.
– Ona wiedziała – wyszeptała.
– O czym? – zapytał Matteo.
– Że Carlo odkrył aneks. Że nie pozwoli nam odejść. Planowałyśmy wspólnie przejąć hotel podczas głosowania zarządu.
Mara spojrzała na matkę.
– Nie chciałaś tylko zabić Carla.
– Na początku nie. Chciałyśmy odebrać mu władzę legalnie. Vincent przekonał mnie, że głosowanie się nie uda, że Carlo zabije nas wcześniej. Dał mi truciznę i powiedział, że to jedyna droga.
Matteo zacisnął dłonie.
– Czyli od początku chciał, żeby Isabella zginęła.
Helena pobladła.
– Nie.
– Wiedział, że ojciec zawsze wychodził odebrać telefon o dziewiątej piętnaście. Wiedział, że matka zajmie jego miejsce, żeby ukryć kłótnię przed gośćmi.
Mara zrozumiała pierwsza.
– Vincent podał pani czas toastu.
Helena patrzyła na fotografię.
– Powiedział, że Carlo będzie siedział przy stole.
– Chciał usunąć oboje – powiedział Matteo. – Matkę przez truciznę. Ojca później, wykorzystując jej śmierć.
– Po co?
– Żeby przejąć kontrolę nad rodziną i hotelem.
Mara wstała.
– Powiedział, że chronił pracowników.
– Być może z czasem sam w to uwierzył.
Matteo wyjął telefon.
– Muszę przekazać to prokuratorowi.
Helena chwyciła go za rękaw.
– Jest jeszcze coś.
Matteo spojrzał na nią.
– Vincent nie działał sam. Ktoś zmienił miejsca przy stole. Isabella nie usiadła tam przypadkiem.
– Kto? – zapytała Mara.
Helena wskazała kobietę widoczną w lustrze na fotografii.
Stała w głębi sali, prawie niewidoczna.
Mara rozpoznała srebrne włosy i prostą sylwetkę.
To była zakonnica, która po pożarze zmieniła jej nazwisko i wysłała ją do Ohio.
Siostra Agnes.
Kobieta, która rzekomo zmarła dziesięć lat wcześniej.
Matteo odwrócił fotografię.
Pod ramką widniał świeży napis:
Nie wszystkie kieliszki zostały już podmienione.
Epilog
Pierwszy toast
Rok później Sala Lustrzana ponownie wypełniła się ludźmi.
Nie było senatorów ani ludzi z ochroną ukrytą przy drzwiach.
Przy stołach siedzieli pracownicy portu, ich rodziny, kucharze, kierowcy i pokojówki. Na podium wisiał nowy znak:
Fundacja Isabella i Amelia
Część zysków hotelu przekazano na kliniki oraz program mieszkaniowy dla pracowników. Nielegalne magazyny zamknięto. Matteo odbył sześć miesięcy aresztu domowego i przyznał się do zarzutów związanych z wymuszeniami finansowymi. Dzięki współpracy oraz reformie firmy uniknął więzienia, lecz stracił prawo do zarządzania ochroną i częścią aktywów.
Nie protestował.
Vincent czekał na proces.
Helena otrzymała wyrok w zawieszeniu za udział w spisku sprzed dwudziestu sześciu lat. Co środę pracowała w klinice dla ofiar poparzeń. Relacja z córką nadal składała się z ostrożnych rozmów, długich ciszy i pytań, na które żadna nie znała jeszcze odpowiedzi.
Siostry Agnes nie odnaleziono.
Śledczy ustalili jednak, że żyła co najmniej do poprzedniego roku i przez dziesięciolecia pilnowała ukrytych dokumentów. Dlaczego pomogła Vincentowi zmienić miejsca przy stole, a później uratowała Marę, pozostawało tajemnicą.
Mara nie pozwoliła, by tajemnica zatrzymała otwarcie fundacji.
Stała przy głównym stole w granatowej sukni. Blizn na ramionach nie zakrywał już materiał.
Matteo podszedł z dwoma kieliszkami.
– Nie powinien pan sam nalewać – powiedziała.
– Domenico sprawdził butelkę.
– Domenico nie jest chemikiem.
– Laboratorium również sprawdziło.
– A szkło?
– Nowe. Wyjęte z zamkniętej skrzyni.
Mara wzięła jeden kieliszek.
– Nadal pan nie ufa światu.
– Ufam bardziej niż rok temu.
– To niewiele.
– W moim przypadku to rewolucja.
Na podium weszła Helena.
Goście ucichli.
– Przez wiele lat – zaczęła – ludzie związani z tym hotelem wierzyli, że cudze życie można poświęcić dla dobra rodziny, firmy albo miasta. Każde pokolenie otrzymywało tę samą truciznę w innym kieliszku.
Mara spojrzała na Mattea.
– Dziś nie będziemy udawać, że przeszłość zniknęła – mówiła Helena. – Zrobimy coś trudniejszego. Nie pozwolimy jej podejmować za nas kolejnych decyzji.
Podniosła kieliszek.
W sali zaszumiało szkło.
Matteo spojrzał na własny napój.
– Tym razem nie zamierzasz go podmienić? – zapytał cicho.
Mara przyjrzała się kieliszkowi.
– Nie.
– Jesteś pewna?
– Nie. Ale zaufanie nie polega na pewności.
Matteo podniósł szkło.
– Za co pijemy?
Mara spojrzała na czarną plamę, której nigdy nie usunęła ze srebrnej fugi.
Później na ludzi siedzących przy stołach.
Na matkę.
Na Domenica stojącego bez broni przy drzwiach.
Na mężczyznę, którego mogła pozwolić zabić, lecz wybrała inaczej.
– Za dzień – powiedziała – w którym nikt nie będzie musiał umrzeć, żeby ktoś inny odziedziczył lepsze życie.
Wypili.
Matteo odstawił kieliszek i uśmiechnął się.
– Smakuje bezpiecznie.
– Bezpieczeństwo nie ma smaku.
– A jednak rozpoznałaś truciznę.
– Nie rozpoznałam trucizny. Rozpoznałam człowieka, który nie należał do sali.
– To samo zrobiłaś ze mną?
Mara uniosła brwi.
– Co ma pan na myśli?
– Przez pierwszy rok uważałaś, że również nie należę do nowej Belladonny.
– Nadal się zastanawiam.
– I jaki jest wynik?
Spojrzała na niego dłużej.
Matteo nie był już królem sali. Ludzie nie milkli, gdy przechodził. Nie miał uzbrojonych mężczyzn za plecami ani prawa do wydawania rozkazów.
A jednak został.
Każdego dnia pojawiał się o szóstej rano. Czytał umowy, rozmawiał ze związkami i uczył się pytać, zamiast nakazywać. Nie stał się dobrym człowiekiem w jednej chwili. Przestał jedynie używać własnych ran jako pozwolenia na zadawanie nowych.
– Może pan zostać – powiedziała.
– W hotelu?
– Przy stole.
– To awans?
– Okres próbny.
Orkiestra zaczęła grać.
Matteo wyciągnął dłoń.
– Zatańczysz?
Mara spojrzała na nią.
– Nie tańczę z ludźmi, którzy przesłuchiwali mnie w piwnicy.
– Od tamtej pory zmieniłem procedury.
– I zlecali moje śledzenie.
– Tylko przez pierwsze trzy dni.
– Matteo.
– Dobrze. Pięć.
Pokręciła głową, ale podała mu dłoń.
Na środku Sali Lustrzanej tańczyli ostrożnie, jak ludzie uczący się, że bliskość nie musi oznaczać kontroli, a przeszłość nie zawsze musi prowadzić.
Nad nimi żyrandole odbijały setki świateł.
Pod nimi pozostawała czarna plama po zatrutym winie.
Mara nie zamierzała jej usuwać.
Była dowodem, że jedna cicha decyzja podjęta przez kobietę, której nikt nie zauważał, potrafiła zatrzymać śmierć, otworzyć zamknięty pokój i zmusić całe imperium do spojrzenia na własne odbicie.
A na końcu okazało się, że najważniejszym dziedzictwem Belladonny nie był hotel, port ani pieniądze.
Był nim kieliszek, którego Mara nie pozwoliła mu wypić.
I drugie życie, którego żadne z nich nie zamierzało już oddać w ręce zmarłych.
