Trzeciego dnia po cesarskim cięciu otworzyłam szufladę w komodzie i pudełka nie było. Najpierw szukałam spokojnie, myślałam, że przestawiłam. Potem wyjęłam z szuflady wszystko – pieluchy, chusteczki, kompresy, kartę wypisową. Pudełka nie było.
W środku były strzykawki, osiem sztuk w blistrach z lodówki, wydane mi przy wypisie razem z zaleceniem, które znam na pamięć. Profilaktyka przeciwzakrzepowa. Jedna dawka na dobę, podskórnie o stałej porze przez czternaście dni. Podawałam sobie o dziewiętnastej, zawsze o dziewiętnastej, bo tak było najprościej zapamiętać.
Weszłam do kuchni. Halina, moja teściowa, stała przy stole i składała pieluchy tetrowe w idealne kwadraty. Zapytałam, czy widziała pudełko z lodówki. Nie odwróciła się.
Powiedziała: „Wyrzuciłam”. Zapytałam: „Co znaczy wyrzuciłam? ” I wtedy odwróciła się do mnie z pieluchą w rękach i powiedziała: „Spokojnie, jak się mówi rzecz oczywistą. Wyrzuciłam tę chemię.
Karmisz piersią, dziecko będzie zatrute. Ja czwórkę odchowałam bez jednej tabletki i wszystkie żyją”. Stałam w drzwiach kuchni w koszuli nocnej, trzy dni po operacji, z ręką na brzuchu. Z salonu odezwał się Sebastian.
Nie wstał. Powiedział z kanapy: „Mamo, no weź. No ale ona ma po operacji”. Halina odłożyła pieluchę i odpowiedziała: „Ma bóle, bo się rozczula”.
I on nic więcej nie powiedział. Nie krzyknęłam. Poszłam do pokoju, usiadłam na brzegu łóżka i zaczęłam liczyć. Nie jestem kobietą, która w takiej sytuacji płacze najpierw.
Od dwunastu lat jestem pielęgniarką anestezjologiczną i w mojej pracy takie sytuacje kończą się jedną rzeczą, o której myślę zanim pomyślę o czymkolwiek innym. Dzisiaj czwartek. Ostatnią dawkę miałam w środę o dziewiętnastej. Zostało jedenaście dni z zalecenia.
Zeszłam na dół i pojechałam do apteki, ale to nie jest lek bez recepty. Nie dostałam go. Zadzwoniłam do przychodni. Recepta w poniedziałek, bo mój lekarz przyjmuje tylko w poniedziałki, a był czwartek po południu.
Wróciłam do domu i powiedziałam o tym Sebastianowi. Powiedział: „No to poczekasz cztery dni, nic się nie stanie”. Te trzy dni chcę opowiedzieć dokładnie, bo to jest najważniejsza część tej historii i najtrudniejsza do przyznania. W czwartek wieczorem o dziewiętnastej po raz pierwszy od operacji nie zrobiłam sobie zastrzyku.
Stałam w łazience z ręką na brzuchu, w tym miejscu, w które podaje się to od trzech dni, i po prostu stałam. W piątek chodziłam po mieszkaniu więcej niż powinnam, celowo, bo wiem, że ruch to jedyna rzecz, którą wtedy można zrobić bez leku. Chodziłam z Zosią na rękach po korytarzu, tam i z powrotem, trzy dni po cesarce, i liczyłam kroki. W sobotę rano powiedziałam Halinie, że boli mnie łydka.
Ona powiedziała: „Bo za dużo chodzisz”. W sobotę po południu zaczęłam mierzyć obwód nogi, bo to jest odruch, którego nie da się wyłączyć. Trzydzieści osiem centymetrów prawa, trzydzieści dziewięć i pół lewa. W niedzielę rano czterdzieści jeden i pół.
Widziałam to. Miałam centymetr w ręce i znałam te liczby, i wiedziałam dokładnie, co znaczą, bo mówię to pacjentom dwadzieścia razy w miesiącu. A mimo to zadzwoniłam po pogotowie dopiero o dwudziestej pierwszej w niedzielę, piętnaście godzin po tym, jak zobaczyłam czterdzieści jeden z kropką. Piętnaście godzin, w których ja, pielęgniarka anestezjologiczna, siedziałam w domu z nogą i zastanawiałam się, czy nie robię afery.
W niedzielę o dwudziestej pierwszej wezwałam pogotowie sama, bo Sebastian pojechał odwieźć matkę. W poniedziałek rano lekarz wszedł do sali z wynikiem badania i usiadł przy moim łóżku. Popatrzył na kartę, potem na mnie i zadał jedno pytanie: „Pani Ilono, kto pani podawał leki w domu? ”
Mam na imię Ilona, trzydzieści cztery lata, córka Zosia.
Od dwunastu lat pracuję jako pielęgniarka anestezjologiczna na bloku operacyjnym. Ludzie nie do końca wiedzą, co to jest, więc powiem prosto. Jestem tą osobą, która jest przy pacjencie w tych minutach, których on nie pamięta. Przygotowuję go do znieczulenia, podłączam, podaję leki na zlecenie anestezjologa, pilnuję parametrów przez cały zabieg, jestem przy wybudzaniu.
A potem, kiedy pacjent wraca na oddział, pilnuję jeszcze jednej rzeczy, o której on nie ma pojęcia – profilaktyki przeciwzakrzepowej. To jest jedno z tych zaleceń, które wyglądają na drobiazg, a nie są drobiazgiem. Człowiek po operacji leży, krew krąży wolniej, ryzyko, że w żyle powstanie zakrzep, rośnie. Dlatego po zabiegach daje się zastrzyki, codziennie o tej samej porze przez określoną liczbę dni.
Ja przez dwanaście lat wytłumaczyłam to pewnie dwóm tysiącom osób. Siadam przy łóżku, pokazuję pacjentowi, jak podać sobie to w brzuch, każę mu zrobić to raz przy mnie i mówię jedno zdanie: „To nie jest witamina, tego się nie odpuszcza”. Muszę teraz powiedzieć, skąd u mnie ten zawód, bo bez tego cała reszta nie ma sensu. Miałam czternaście lat, kiedy umarła moja babcia Genowefa.
Nie na to, na co była chora. Miała migotanie przedsionków i brała leki rozrzedzające krew. Codziennie rano jedna tabletka. W pewnym momencie moja ciotka, jej córka, doszła do wniosku, że te leki jej szkodzą, bo babcia miała siniaki na rękach, bo raz krwawiło jej z nosa.
Ciotka powiedziała: „Mamo, te chemię panią wykończą”. I przestała jej je podawać. Nie wyrzuciła, po prostu przestała dawać. Ja to widziałam.
Miałam czternaście lat, przychodziłam tam po szkole i widziałam, jak w kasetce z przegródkami zostaje coraz więcej tabletek. Poniedziałek pełny, wtorek pełny, środa pełna. Zapytałam kiedyś babcię wprost, dlaczego nie bierze. Ona siedziała w fotelu z kocem na kolanach i odpowiedziała mi coś, czego wtedy w ogóle nie zrozumiałam: „Bo Krysia się denerwuje”.
Miałam czternaście lat i myślałam, że to znaczy, że ciotka się o nią martwi. Dzisiaj wiem, że to znaczyło coś zupełnie innego. To znaczyło, że osiemdziesięciotrzyletnia kobieta wolała mieć w domu spokój niż mieć rację i wybierała to codziennie rano przy kasetce z przegródkami. Powiedziałam o tym mamie.
Mama powiedziała, że ciotka jest przy babci codziennie i wie lepiej. Babcia dostała udaru w listopadzie i umarła po dziewięciu dniach. Byłam na tym pogrzebie i pamiętam, jak ciotka Krysia stała pierwsza i przyjmowała kondolencje. Nikt w tej rodzinie nigdy nie powiedział na głos, dlaczego.
Do dziś mówi się, że babcia miała słabe serce. Ja, kiedy widzę u kogoś kasetkę na leki z przegródkami, nadal odruchowo patrzę, czy przegródki są puste. Z Sebastianem byliśmy sześć lat, w tym cztery po ślubie. Halina, jego matka, przez dwadzieścia lat pracowała w sklepie zielarskim na rynku i to zdanie było jej odpowiedzią na wszystko: „Ja pracowałam w zielarskim dwadzieścia lat.
Ja się na tym znam lepiej niż twoje studia”. Mówiła to przy stole, przy jego siostrze, przy sąsiadce. Kiedy w drugim roku małżeństwa dostałam anginy i wzięłam antybiotyk, powiedziała: „Ty to od razu chemia. Ja bym dała czosnek z miodem”.
Kiedy Sebastian miał podwyższone ciśnienie i lekarz przepisał mu leki, ona zadzwoniła i powiedziała, żeby najpierw spróbował głogu. On brał ten głóg przez trzy miesiące, bo tak powiedziała matka, i przez trzy miesiące miał sto sześćdziesiąt na sto. Ja mówiłam, powtarzałam, kładłam mu wyniki na stole. Nic.
Sebastian miał na wszystko jedno zdanie: „Ona tak ma. Nie bierz do siebie”. Były dwie sytuacje, które opowiadam zawsze, kiedy ktoś pyta, jak to naprawdę wyglądało. Pierwsza, trzy lata temu, wesele jego kuzyna.
Przy stole siedziała ciotka po zawale i zaczęła opowiadać o swoich lekach. Odezwałam się i wyjaśniłam jej coś o dawkowaniu, bo zapytała. I wtedy Halina powiedziała do stołu z drugiej strony: „No ile ona to wie. Ona jest pielęgniarką na tej sali, gdzie ludzie śpią”.
Dwanaście lat na bloku operacyjnym i dwadzieścia osób przy stole usłyszało, że pilnuję śpiących. Druga – dwa lata temu Sebastian miał operację przepukliny. Tłumaczyłam mu wszystko przed zabiegiem, bo się bał. Byłam z nim na konsultacji anestezjologicznej, wypełniłam z nim ankietę, wytłumaczyłam mu każde pytanie.
Po zabiegu Halina powiedziała jego siostrze przez telefon przy mnie, w naszej kuchni: „Ja mu tłumaczyłam, że to nic wielkiego”. Stałam wtedy dwa metry dalej i myłam kubki. I to nie jest tak, że to bolało za każdym razem tak samo. To boli inaczej.
To boli tak, że po jakimś czasie człowiek przestaje mówić przy stole cokolwiek o swojej pracy. Ja przez ostatnie dwa lata małżeństwa nie opowiedziałam w tym domu ani jednej historii z bloku. Ciąża była dobra do trzydziestego szóstego tygodnia. Potem zaczęło się nadciśnienie, białko.
Cesarskie cięcie w trzydziestym ósmym, planowe. W środę rodziłam w szpitalu obok, nie w swoim, bo w swoim nie ma położnictwa. Ale jeden z anestezjologów, doktor Rawski, przyszedł do mnie przed zabiegiem i powiedział: „O, koleżanka z bloku”. To zdanie okazało się potem najważniejszym zdaniem w całej tej historii, ale wtedy nie miało żadnego znaczenia.
Zosia urodziła się w środę o dwunastej dziesięć, trzy kilogramy trzysta gramów. Wypisali nas w piątek w trzeciej dobie na moją prośbę, bo w domu miała już czekać Halina. Przy wypisie dostałam pakiet – kartę informacyjną, zalecenia i pudełko z ośmioma strzykawkami z apteki szpitalnej, wydane na oddziale, żebym nie musiała zaraz po operacji latać po aptekach. Pielęgniarka wręczyła mi to w reklamówce razem z resztą rzeczy.
Sebastian niósł torbę i tę reklamówkę. To jest ta jedna sekunda z całego tygodnia, do której wracam najczęściej, bo tej reklamówki nie niosłam ja. Sygnały były i było ich trzy. Pierwszy w ósmym miesiącu ciąży.
Halina zadzwoniła i zapytała mnie, ile kosztuje opakowanie tych zastrzyków po cesarce. To było dziwne pytanie, bo ona nigdy w życiu nie zapytała mnie o żadną cenę i nigdy niczego nam nie kupiła. Powiedziałam jej, że nie wiem dokładnie, bo w szpitalu dostaje się je na oddziale. Powiedziała: „Aha, to dobrze” i zmieniła temat na firanki.
Zostawiłam to. Byłam w ósmym miesiącu i miałam nadciśnienie, i naprawdę nie miałam głowy do rozkładania na czynniki pierwsze pytania o ceny leku. Drugi na trzy tygodnie przed terminem. Siedziałyśmy u niej na obiedzie i jego siostra Marzena opowiadała o koleżance, która miała cesarkę.
Halina powiedziała całkiem swobodnie do stołu: „No bo teraz to one wszystkie te zastrzyki biorą, a za moich czasów kobieta rodziła i szła doić krowy”. Zaśmiałam się i powiedziałam, że w tamtych czasach kobiety po porodach też umierały na zakrzepicę, tylko że nikt tego tak nie nazywał. Ona powiedziała: „No ty jesteś mądra, ty się uczyłaś”. I to zdanie było powiedziane tym tonem, przez który nikt przy tamtym stole nie miał wątpliwości, co ona naprawdę myśli.
Trzeci tydzień przed cesarką. Sebastian zapytał mnie wieczorem: „Co się dzieje, jeśli przestanie się brać te zastrzyki? ” Odpowiedziałam zawodowo, bo tak odpowiadam zawsze. Powiedziałam, że w pierwszych dobach po zabiegu ryzyko jest największe, że przerwa dwu- albo trzydniowa jest realnie niebezpieczna i że najczęściej zaczyna się od bólu i obrzęku łydki.
Słuchał uważnie. Zapytał jeszcze: „A skąd wiadomo, że to zakrzep, a nie po prostu, że coś boli? ” Powiedziałam mu, po czym się to poznaje. Do dziś nie wiem, czy pytał, bo bał się o mnie, czy dlatego, że ktoś inny kazał mu zapytać.
I to jest jedyna rzecz w tej całej historii, której nigdy się nie dowiem i z którą muszę żyć. Wróćmy do tamtego poniedziałku. Lekarz, który wszedł do sali z wynikiem, nazywał się doktor Mariusz Sobolewski, oddział chorób wewnętrznych. Wynik był jednoznaczny.
Zakrzepica żył głębokich lewej kończyny dolnej. Kiedy skończył mi tłumaczyć, co się dzieje i co teraz będzie, siedział jeszcze chwilę i milczał. Potem powiedział: „Pani Ilono, ja wiem, że pani wie, co pani mówię, i dlatego zadaję to pytanie jeszcze raz. Dlaczego pani przerwała profilaktykę?
”
Powiedziałam mu prawdę. Powiedziałam, że nie przerwałam, że mi ją wyrzucono. On odłożył długopis. Zapytał: „Kto?
” Odpowiedziałam: „Moja teściowa”. I wtedy on powiedział zdanie, którego się nie spodziewałam: „Dobrze, to ja to muszę odnotować i muszę to zgłosić. I chcę, żeby pani od razu wiedziała, że to nie jest moja decyzja, tylko procedura”. Zapytałam, co to znaczy.
Powiedział: „To znaczy, że jeżeli u pacjentki po zabiegu dochodzi do powikłania w wyniku działania osoby trzeciej, to szpital ma obowiązek to zgłosić. Ja nie mogę tego zapisać jako niestosowanie się pacjentki do zaleceń, bo to byłaby nieprawda”. Leżałam na tym łóżku i przez chwilę nie umiałam nic powiedzieć. Była jeszcze jedna rzecz, o której wtedy myślałam, a której nie powiedziałam doktorowi Sobolewskiemu.
Zosia miała wtedy osiem dni. Zostawiłam ją w domu w niedzielę wieczorem, kiedy przyjechało pogotowie, i przez pierwsze cztery doby w szpitalu widziałam ją tylko na zdjęciach. Przywozili mi odciągnięty pokarm w termotorbie, a ja siedziałam na łóżku z laktatorem, z nogą uniesioną na poduszce, i próbowałam nie myśleć o tym, że w tym samym czasie Halina karmi ją w mojej kuchni. Piątego dnia moja siostra przywiozła ją na godzinę.
Trzymałam ją tylko na leżąco, bo nie wolno mi było wstawać z nią na rękach. I to jest ta jedna rzecz z całej tej historii, o której do dziś nie umiem opowiadać spokojnie. Nie zakrzepica, nie prokuratura, nie sąd. Cztery doby, w których moje ośmiodniowe dziecko było w domu, a ja nie.
Przez trzy dni w domu, między czwartkiem a niedzielą, ustawiłam sobie w głowie to zupełnie inaczej. Ustawiłam sobie, że jakoś to będzie, że dociągnę do poniedziałku, że recepta w poniedziałek i wszystko wróci na miejsce. I dopiero kiedy obcy lekarz powiedział mi, że nie zapisze nieprawdy, dotarło do mnie, co się właściwie stało. Przez trzy dni chroniłam teściową.
Ja, pielęgniarka anestezjologiczna, która przez dwanaście lat mówi obcym ludziom, że tego się nie odpuszcza, leżałam w domu z bolącą łydką i próbowałam to załatwić po cichu, żeby nie było awantury. Sebastian przyjechał do szpitala we wtorek po pracy, przywiózł ładowarkę i wodę, usiadł i powiedział: „No i widzisz, jak to się skończyło? ” Zapytałam, co ma na myśli. Powiedział: „No, że się tak nakręciłaś”.
Ja wtedy pierwszy raz w życiu podniosłam na niego głos. Powiedziałam, że mam zakrzepicę i że leżę tu, bo twoja matka wyrzuciła mi leki do kosza. On powiedział: „Ona chciała dobrze. Ona nie wiedziała”.
I wtedy padło zdanie, które przesądziło o wszystkim, co potem zrobiłam. Powiedziałam: „Sebastian. Ona zapytała mnie w ósmym miesiącu, ile to kosztuje”. On zamilkł i nie zapytał, o czym mówię.
Nie zapytał, kiedy. Nie zapytał, co dokładnie powiedziała. Nic. Człowiek, który słyszy taką rzecz pierwszy raz, zadaje pytanie.
Człowiek, który już to wie, milczy. W środę rano zrobiłam trzy rzeczy. Wszystkie z łóżka, z telefonem w ręce, bo chodzić mi wtedy jeszcze nie wolno było. Pierwsza – napisałam do ordynatora oddziału, na którym rodziłam, wniosek o wydanie kopii dokumentacji medycznej z pobytu, w tym karty wypisowej i pokwitowania wydania leków przy wypisie.
To zwykły wniosek, każdy pacjent ma do tego prawo. Druga – napisałam do doktora Sobolewskiego z prośbą o odnotowanie w mojej dokumentacji dokładnego przebiegu z datami, kto, kiedy i co powiedział. Odpisał, że już to zrobił w poniedziałek. I trzecia, najważniejsza – zadzwoniłam do doktora Rawskiego, tego anestezjologa, który przed cesarką powiedział „koleżanka z bloku”.
Nie po to, żeby mi w czymkolwiek pomagał. Zadzwoniłam, żeby zapytać go o jedną rzecz, o której pomyślałam o czwartej nad ranem, kiedy nie mogłam spać. Zapytałam: „Panie doktorze, czy przy wyjściu z oddziału położniczego są kamery? ” Powiedział, że są, na korytarzu przy windach i przy wyjściu z oddziału, bo to jest oddział zamknięty i wejście jest na kartę.
Zapytałam, jak długo trzymają nagrania. Powiedział: trzydzieści dni, czasem krócej. Wtedy był dziesiąty dzień. To jest cała ta historia w jednym zdaniu.
Ja nie miałam żadnego dowodu na to, że Halina cokolwiek wyrzuciła. Kosz dawno wyniesiony. Nikt nie widział. Świadków w kuchni nie było.
Ale miałam jedną rzecz. Miałam moment, w którym te leki wyszły ze szpitala, i miałam pytanie, na które nikt w tej rodzinie nie znał odpowiedzi. Kto niósł tę reklamówkę? Wniosek o zabezpieczenie zapisu z monitoringu złożyłam w czwartek, jedenastego dnia, przez moją siostrę, która pojechała z tym do szpitala osobiście.
Zanim to zrobiłam, oddzwoniłam jeszcze raz do doktora Rawskiego i zadałam mu pytanie, które musiałam zadać. Zapytałam, czy on mi w tym pomoże. Powiedział coś, co wtedy zabolało, a co dziś uważam za najuczciwszą rzecz, jaką ktokolwiek mi w tamtym roku powiedział: „Ilona, nie. Ja ci powiem, gdzie masz to złożyć i jak to napisać, ale ja ci nic nie załatwię i nie zajrzę ci w żaden system, bo wtedy zrobię z tego moją sprawę, a nie twoją”.
Zapytałam, czy nie mógłby chociaż sprawdzić, czy nagranie jeszcze jest. Powiedział: „Nie. I ty byś na moim miejscu też nie sprawdziła”. Miał rację i wiedziałam to, jeszcze zanim skończył zdanie.
Napisałam wniosek dokładnie tak, jak trzeba. I piszę o tym, bo to ma znaczenie. Nie napisałam: „Proszę o nagranie”. Napisałam: „Proszę o zabezpieczenie zapisu z kamer z korytarza oddziału położniczego z dnia wypisu w godzinach od jedenastej do trzynastej w związku z toczącym się postępowaniem wyjaśniającym dotyczącym powikłania pooperacyjnego, o którym mowa w zgłoszeniu doktora Sobolewskiego”.
Bo o zabezpieczenie może wystąpić każdy. O wydanie nagrania – już nie. Odpowiedź przyszła po sześciu dniach. Zapis zabezpieczono.
Spotkanie odbyło się w szpitalu, w sali obok gabinetu ordynatora, dwudziestego drugiego dnia po moim wypisie. Nie ja je zwołałam. Zwołał je szpital, bo po zgłoszeniu doktora Sobolewskiego uruchomiła się wewnętrzna procedura wyjaśniająca zdarzenia niepożądanego. Przy stole siedzieli doktor Sobolewski, ordynator oddziału położniczego, pielęgniarka oddziałowa, pani z działu jakości i prawniczka szpitala.
Ja przyjechałam z siostrą, bo sama jeszcze nie prowadziłam. Sebastian przyszedł z Haliną. Ona weszła pierwsza i powiedziała od progu: „Ja nie wiem, po co ten cyrk. To są sprawy rodzinne”.
Pani z działu jakości odpowiedziała: „Proszę pani, to jest postępowanie szpitalne, a nie rodzinne”. Zaczęto od dokumentacji. Doktor Sobolewski odczytał wynik badania i rozpoznanie. Potem odczytał wpis, który zrobił w poniedziałek: „Pacjentka podaje, że profilaktyka została przerwana wskutek usunięcia leków przez osobę trzecią”.
Halina powiedziała: „No bo ja to wyrzuciłam i dobrze zrobiłam, bo ona karmi piersią”. I to jest jedyny moment w tej historii, w którym przyznała się sama, z własnej woli, przy pięciu osobach, bo do końca była przekonana, że ma rację. Doktor Sobolewski powiedział spokojnie: „Proszę pani, ten lek jest bezpieczny przy karmieniu piersią. Nie przenika do pokarmu w istotnym stopniu”.
Halina powiedziała: „No panu tak w książkach napisali”. Potem zapytano mnie, czy chcę coś dodać. Powiedziałam, że tak, i wyjęłam z torby kartkę. „Chciałabym zapytać, kto odebrał ze mną leki przy wypisie”.
Ordynator zajrzała do dokumentacji i powiedziała: „W pokwitowaniu wydania jest pani podpis”. Powiedziałam: „Tak, ja podpisałam odbiór, ale ja tej reklamówki nie niosłam”. I wtedy pani z działu jakości powiedziała: „Mamy zabezpieczony zapis z korytarza. Możemy go odtworzyć”.
Halina powiedziała: „No i co z tego, że wyszedł z reklamówką? ” Nikt jej nie odpowiedział. Włączono nagranie. Obraz był czarno-biały, z góry, kamera przy windach.
Ja siedziałam z rękami na kolanach i patrzyłam na ekran. Przez pierwsze sekundy myślałam tylko o jednym – że zaraz zobaczę siebie z tamtego piątku, kobietę, która wychodzi ze szpitala z ośmiodniowym planem w głowie i nie ma pojęcia, co wydarzy się w niedzielę. Godzina dwunasta czterdzieści siedem. Wychodzę powoli w płaszczu z Zosią w foteliku, który niesie pielęgniarka do drzwi.
Za mną Sebastian z torbą i reklamówką, a trzy kroki za nim Halina. Fragment trwał minutę i czternaście sekund i widać w nim dokładnie jedną rzecz. Przy windzie Sebastian przekłada torbę do drugiej ręki i podaje reklamówkę matce. Halina bierze ją, zagląda do środka, wyjmuje pudełko, ogląda je z obu stron i wkłada do własnej torby.
Nie do reklamówki, do własnej torby. Trzy sekundy. Potem winda przyjeżdża i wszyscy wchodzą. Nagranie się zatrzymało i przez chwilę nikt się nie odezwał.
Doktor Sobolewski powiedział: „Czyli lek nie trafił do domu pacjentki. On w ogóle nie dojechał”. Halina powiedziała szybko: „Ja to wzięłam, żeby nie zgubiła”. Prawniczka szpitala zapytała: „A kiedy pani jej to oddała?
” Halina nie odpowiedziała, bo nie oddała nigdy. Prawniczka zapytała jeszcze raz, wolniej: „Proszę pani, gdzie jest w tej chwili to opakowanie? ” Halina powiedziała: „Wyrzuciłam”. Zapytała: „Kiedy?
” I wtedy Halina po raz pierwszy tego dnia się zawahała. Popatrzyła na Sebastiana, a on patrzył w blat. Powiedziała: „W piątek wieczorem”. W piątek wieczorem.
Czyli w tym samym dniu, w którym wyszłyśmy ze szpitala. Czyli zanim w ogóle zdążyłam zauważyć, że czegoś brakuje. Czyli wszystkie te jej zdania o karmieniu piersią, o chemii i o czwórce dzieci odchowanych bez tabletki były wypowiedziane w czwartek rano, cztery dni po tym, jak ona już wszystko zrobiła. Ona przez cztery dni odgrywała rozmowę o poglądach na leki, mając za sobą decyzję podjętą przy windzie.
I dopiero w tej sali, dwudziestego drugiego dnia, zrozumiałam, co się naprawdę wydarzyło. Przez trzy dni myślałam, że wyrzuciła moje leki w czwartek rano, po impulsie, w napadzie swojej głupiej pewności siebie. A ona zabrała je w piątek w południe przy windzie, dwadzieścia minut po tym, jak wyszłam z sali. Czyli miała je u siebie już wtedy, kiedy ja w domu w czwartek szukałam ich po całej komodzie.
Ona stała wtedy w mojej kuchni i składała pieluchy w kwadraty, wiedząc, że tamto pudełko leży u niej w torbie. Sebastian przez cały czas patrzył w blat stołu. W pewnym momencie odwróciłam się do niego i zadałam mu jedno pytanie przy wszystkich: „Sebastian, ty jej to podałeś? Ty widziałeś, jak ona to bierze?
” On powiedział: „Ja myślałem, że ona to niesie”. To była cała jego obrona i trzymał się jej przez następny rok. Wszystko rozsypało się przez pięć miesięcy i nie było w tym nic gwałtownego. Szpital zamknął postępowanie wewnętrzne i przekazał materiał dalej, bo przy takim ustaleniu nie miał innego wyjścia.
Prokuratura wszczęła postępowanie o narażenie na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu. Nie było wielkiego procesu. Halina przyznała się do zabrania opakowania i konsekwentnie twierdziła, że chciała chronić dziecko. Skończyło się warunkowym umorzeniem, dozorem kuratora i obowiązkiem naprawienia szkody.
Ja z tego postępowania nie miałam żadnej satysfakcji i mówię to szczerze. Miałam z niego jedną jedyną rzecz, o którą naprawdę mi chodziło. W aktach jest napisane, co się stało, i nikt już nigdy w tej rodzinie nie powie, że babcia miała słabe serce. Leczenie trwało u mnie sześć miesięcy.
Leki, kontrole, pończocha uciskowa, badania co kilka tygodni. Nie wróciłam do pełnej sprawności od razu i przez pierwsze pół roku po dwunastu godzinach na nogach na bloku miałam obrzęk do wieczora. Do pracy wróciłam po roku i wróciłam na blok, chociaż proponowano mi lżejsze miejsce. Powiedziałam, że chcę na blok.
Z Sebastianem rozstałam się w sierpniu i to nie było przez jego matkę, chociaż wszyscy tak myślą. Rozstałam się z nim przez zdanie, które powiedział w listopadzie, kiedy było już po wszystkim. Siedzieliśmy w kuchni i on powiedział: „Ilona. No ale przecież nic ci się w końcu nie stało”.
Sześć miesięcy leczenia, zakrzepica, dwa tygodnie w szpitalu. Córka, której nie mogłam nosić przez pierwsze tygodnie, bo nie wolno mi było dźwigać. Nic mi się w końcu nie stało. Rozwód dostałam bez orzekania o winie, bo tak było szybciej, a ja nie miałam już siły na nic więcej.
Wszystko istotne i tak było w aktach prokuratorskich. Zosia ma dziś dwa lata. Kontakty z ojcem co drugi weekend, w mojej obecności przez pierwszy rok, teraz już normalnie. Halina nie widziała jej od tamtego spotkania w szpitalu.
Zadzwoniła do mnie raz w grudniu. Nie poznałam jej głosu. Był cienki i szybki, bez tej pewności, którą miała przez dwadzieścia lat pracy w zielarskim. Mówiła, że ma dozór kuratora w wieku sześćdziesięciu dziewięciu lat, że sąsiadki wiedzą, że nie zna własnej wnuczki, że rodzina to rodzina.
Pozwoliłam jej mówić dwie minuty. Potem zadałam jedno pytanie. Zapytałam, dlaczego zapytała mnie w ósmym miesiącu, ile te zastrzyki kosztują. Milczała bardzo długo.
Potem powiedziała: „Bo mi się wydawało, że to takie drogie, żeby wyrzucać w błoto”. I to jest cała prawda o tej sprawie. I ona powiedziała ją sama przez telefon po roku. To nie było o karmieniu piersią, to nie było o chemii i o czosnku z miodem.
To było o tym, że ona uznała, że wie lepiej, i o tym, że nikt jej przez czterdzieści lat nie powiedział, że nie wie. Odpowiedziałam jej: „Pani Halino, to nie były pani pieniądze i to nie było pani ciało”. I odłożyłam słuchawkę. Do mojej mamy zadzwoniłam dopiero po roku, kiedy sprawa się skończyła.
Powiedziałam jej wszystko, od czwartku do monitoringu, i mówiłam chyba czterdzieści minut. Wysłuchała do końca, przez chwilę nic nie mówiła, a potem powiedziała jedno zdanie i to zdanie noszę do dziś: „Ilona. Ja wtedy przy babci powinnam była coś zrobić”. To były jedyne przeprosiny, jakie usłyszałam w życiu za tamtą kasetkę z przegródkami, i przyszły dwadzieścia lat za późno i do niewłaściwej osoby.
Ale przyszły. W pracy zmieniło się jedno. Kiedy wypisuję pacjenta i podaję mu opakowanie z profilaktyką, nie mówię już tego, co mówiłam przez dwanaście lat. Kiedyś mówiłam: „To nie jest witamina.
Tego się nie odpuszcza”. Teraz mówię dwa zdania więcej: „I proszę tego nikomu nie oddawać. Ani mężowi, ani mamie, ani teściowej. To ma leżeć u pana w szafce i tylko pan ma to podawać”.
Niektórzy się śmieją. W lutym jeden pan powiedział mi, że ja to chyba nie ufam ludziom. Odpowiedziałam, że ufam, ale że wolę, żeby lek leżał tam, gdzie leży pacjent. W maju wypisywałam kobietę po operacji, sześćdziesiąt jeden lat, i powiedziałam jej to samo, co mówię wszystkim.
Ona popatrzyła na mnie, potem na swoją córkę, która stała obok z torbą, i powiedziała cicho: „No właśnie, bo u nas w domu wszyscy mi mówią, że ja tego nie potrzebuję”. Usiadłam wtedy przy jej łóżku i rozmawiałyśmy dwadzieścia minut. I to jest jedyna rzecz, którą wyniosłam z tamtego roku i którą uważam za coś wartego. Bo mnie nikt tego nie powiedział na czas i mojej babci Genowefie też nikt nie powiedział.
A ta pani z maja usłyszała to na dwie minuty przed wyjściem ze szpitala, przy swojej córce, na głos.
