„Podoba mi się. Chciałabym tu mieszkać” – powiedziała synowa, rozglądając się po salonie. „Proszę bardzo. Czekam na was” – odpowiedziałem.
A potem urządziłem im takie życie, że w końcu sami spakowali walizki i się wyprowadzili. Mieszkam we Wrocławiu od ponad trzydziestu lat. Dom nie jest ani nowoczesny, ani elegancki. Zwykły piętrowy budynek z garażem, małym ogrodem i warsztatem, który urządziłem sobie z tyłu.
Pół życia coś tu poprawiałem. Raz dach, raz schody, potem taras, instalacje w garażu, półki w piwnicy. Moja żona zawsze się śmiała, że gdybym kiedyś skończył wszystkie remonty, pewnie zacząłbym rozbierać dom od początku, żeby mieć zajęcie. Nie doczekała tego.
Od kilku lat mieszkałem sam. Nie siedziałem jednak od rana do wieczora i nie patrzyłem w ścianę. Miałem ogród, warsztat, sąsiadów, kilku starych znajomych. W czwartki chodziłem na basen, w soboty na targ po warzywa.
A kiedy pogoda pozwalała, potrafiłem pół dnia grzebać przy czymś w garażu. Samotność to jedno, spokój to zupełnie co innego. Tamtej niedzieli właśnie sprzątałem liście przy furtce, kiedy zobaczyłem samochód syna. Paweł wysiadł razem z Ewą.
„O, proszę. Kontrola niezapowiedziana? ”
„Dzwoniłem rano o 7:30 w niedzielę. Normalni ludzie wtedy śpią” – zaśmiał się.
Ewa pocałowała mnie w policzek. „Przywieźliśmy sernik”. Poszliśmy do kuchni. Przez pierwsze pół godziny rozmawialiśmy o zwyczajnych sprawach.
Paweł narzekał na korki, Ewa opowiadała o pracy. Dopiero później zauważyłem, że oboje robią się jacyś dziwnie poważni. Paweł kręcił łyżeczką w filiżance, choć cukru nigdy nie używał. „Tato…” – spojrzał na Ewę.
Aha, pomyślałem. To nie była zwykła niedzielna kawa. „Mamy trochę problemów z mieszkaniem. Właściciel znowu chce podnieść czynsz.
Dużo”. Gwizdnąłem cicho. „A do tego opłaty, prąd, ogrzewanie, parking” – westchnęła Ewa. „Staramy się odkładać na swoje, ale przy takich kosztach stoimy w miejscu”.
Przez chwilę było cicho. W końcu Paweł odłożył filiżankę. „Tato, może moglibyśmy pomieszkać u ciebie przez jakiś czas? ”
Ewa szybko dodała: „Nie na zawsze.
Kilka miesięcy, może pół roku, żeby trochę odłożyć i spokojnie znaleźć coś swojego”. Dom miał miejsca aż nadto. Dwie sypialnie na górze stały właściwie puste. Paweł odchrząknął.
„Dokładalibyśmy się do rachunków i pomagali w domu”. „Oczywiście” – powiedziałem. Ewa odetchnęła, ale zaraz znów spojrzała na męża. „Jest jeszcze jedna rzecz.
Moja mama Teresa też ostatnio ma problemy. Właściciel mieszkania wspominał o sprzedaży. Gdyby kiedyś musiała się na jakiś czas przenieść…” – urwała. Popatrzyłem na nią uważnie.
Najpierw syn z żoną, potem być może jej matka. Duży dom, dużo pokoi, jeden starszy człowiek. Rachunek był prosty i chyba oboje spodziewali się, że właśnie teraz powiem: „Nie ma mowy”. Zamiast tego nalałem sobie jeszcze kawy.
„Dobrze. Skoro jesteśmy rodziną, spróbujmy”. Ewa uśmiechnęła się tak szeroko, jakby właśnie dostała klucze do własnego mieszkania. Paweł wstał i klepnął mnie w ramię.
„Tato, uratowałeś nam życie”. Kiedy po godzinie wsiedli do samochodu, wyglądali na wyraźnie lżejszych. Stałem przy furtce i patrzyłem, jak odjeżdżają. Byli przekonani, że wszystko się ułożyło.
Tylko jednej rzeczy żadne z nich nie zapytało. Jak właściwie wygląda życie w moim domu? W następny piątek Paweł przyjechał z pierwszą partią rzeczy. Kilka pudeł, walizki, komputer Ewy, trochę ubrań i cały ten drobiazg, który człowiek uważa za niezbędny, dopóki sam nie musi go wnosić po schodach.
„Co tam masz? Cegły? Książki. Po co wam tyle książek, skoro czytacie wszystko w telefonie?
”
„Tato, nie pytaj”. Dałem im większy pokój gościnny na piętrze. Obok była mała sypialnia, której od lat prawie nie używałem. Ewa od razu zaczęła się rozglądać.
„O, tutaj mogłabym pracować. Tylko biurko trzeba by przesunąć pod okno. I ten regał można przenieść do korytarza”. „Można, ale nie będziemy”.
Ewa podeszła do okna i spojrzała na ogród. „Wiesz, Tadeusz, tutaj przydałby się większy taras, taki zadaszony. Latem można by jeść na zewnątrz. A ty właściwie korzystasz z obu pokoi na dole?
Pomyślałam, że może kiedyś byłoby ci wygodniej przenieść się na górę…”
Podniosłem rękę. „Przecież przyjechaliście mieszkać ze mną, a nie ja z wami. Szafy zostają tam, gdzie stoją”. Wieczorem zamówili pizzę.
Paweł otworzył piwo, Ewa rozpakowywała kosmetyki w łazience, a ja siedziałem w kuchni i słuchałem, jak po piętrze chodzą tam i z powrotem. Dom brzmiał inaczej. Więcej kroków, więcej głosów. Nie przeszkadzało mi to.
Jeszcze nie. Następnego ranka obudziłem się jak zwykle kilka minut przed szóstą. O 6:10 zszedłem na dół, podniosłem rolety i włączyłem radio. Nastawiłem kawę, pokroiłem chleb, wyjąłem masło i ser.
O 7:00 siedziałem już przy stole. Z góry nie dochodził żaden dźwięk. Poczekałem chwilę, w końcu wstałem i zapukałem do ich drzwi. „Pobudka, śniadanie stygnie”.
Po chwili drzwi uchyliły się i pojawił się Paweł. Włosy postawione we wszystkie strony, jedno oko jeszcze zamknięte. „Tato, co jest? ”
„Sobota.
Szkoda soboty na spanie”. Patrzył na mnie, jakbym zaproponował przebiegnięcie maratonu przed śniadaniem. Za jego plecami pojawiła się Ewa owinięta szlafrokiem, z twarzą człowieka, który jeszcze nie do końca wie, gdzie się znajduje. Zeszli kilka minut później.
„Ty naprawdę zawsze tak wcześnie wstajesz? ”
„Zawsze”. „My w weekendy śpimy przynajmniej do dziewiątej”. „To sporo dnia tracicie”.
Po śniadaniu poszedłem do garażu. Miałem kilka rzeczy do zrobienia przy starej szafce narzędziowej. Paweł i Ewa wrócili na górę. Około ósmej usłyszałem, że zeszli znowu.
Kiedy przechodziłem przez korytarz, usłyszałem szept Ewy: „On przecież nie będzie tak codziennie”. „Codziennie” – odpowiedziałem z korytarza. Już w piątek wieczorem zapowiedziałem: „Jutro o 15:00 jest mecz”. „Zdążysz obejrzeć końcówkę.
Najpierw robimy porządki w ogrodzie. Farby na ogrodzenie dawno nie było”. O ósmej rano położyłem przed Pawłem parę roboczych rękawic. „Po co mi to?
”
„Ogrodzenie samo się nie pomaluje”. „Tato, ja dzisiaj chciałem odpocząć”. „Synu, sam mówiłeś, że będziemy sobie pomagać”. I wtedy zobaczyłem na jego twarzy ten krótki moment, kiedy człowiek przypomina sobie własne słowa i bardzo żałuje, że je wypowiedział.
Ewa zeszła kilka minut później. „Co robicie? ”
„Rodzinny dzień gospodarczy. Dla ciebie też coś mam” – zaprowadziłem ją do spiżarni.
„Trzeba przejrzeć daty, posegregować słoiki. Potem pomożesz wynieść pudła z piwnicy”. „Tadeusz, ty to wszystko planowałeś? ”
„Od miesiąca”.
Pracowaliśmy do południa. Paweł narzekał mniej więcej co dziesięć minut. „Tato, ta farba śmierdzi”. „Farba ma pachnieć?
”
„Mogłaby mniej”. „Następnym razem kupimy waniliową”. Ewa zrobiła porządek w spiżarni szybciej, niż się spodziewałem. Przy trzecim pudle z piwnicy zapytała: „Co tu jest?
”
„Kabel. Całe pudło kabli”. „Przydają się do czego? ”
„Jak będą potrzebne, to ci powiem”.
Pokręciła głową. Po południu, kiedy Paweł spojrzał na zegarek w oczekiwaniu na mecz, wyprowadziłem go do ogrodu i wskazałem stertę liści. „Jeszcze to”. „Tato, mecz”.
„Jest nagranie”. „Ewa zaczęła się śmiać. Dostała grabie. Przestała”.
Wieczorem w kuchni Paweł wyjął telefon. „Zamówię pizzę”. „Po co wydawać? Został bigos”.
„Tato, jedliśmy go wczoraj”. „Dlatego dzisiaj jest jeszcze lepszy. Rodzina nie wyrzuca jedzenia”. Później, kiedy szedłem korytarzem, usłyszałem ich rozmowę z pokoju.
Ewa mówiła ściszonym głosem: „Musimy jakoś ustalić granice”. Chwila ciszy. Potem głos Pawła: „My… w jego domu? ”.
Uśmiechnąłem się pod nosem i poszedłem spać. Po dwóch tygodniach zaczęli się przyzwyczajać. Paweł nauczył się, że jeśli chce spokojnie obejrzeć mecz, lepiej wcześniej zapytać, czy nie mam akurat w planach przycinania żywopłotu albo „tylko jednej drobnej rzeczy w garażu”. Ewa urządziła sobie kącik do pracy na piętrze.
I właśnie wtedy zadzwonił Rysiek, mój kuzyn. „Tadziu, mam sprawę. Rura mi pękła w łazience. Fachowcy mówią, że dwa, trzy tygodnie.
Na razie jestem u kolegi, ale on ma kawalerkę, kota i narzeczoną, która patrzy na mnie jak na zbrodniarza”. „Przyjedź do mnie”. Wieczorem powiedziałem o tym przy kolacji. „Jutro przyjedzie Rysiek”.
„Jaki Rysiek? ” – Paweł podniósł wzrok. „Mój kuzyn. Zamieszka na trochę”.
„Jak długo? ” – zapytała Ewa. „Dwa tygodnie, może trochę dłużej”. „A gdzie będzie spał?
”
„W małym pokoju”. „Tym, gdzie pracuję? ”
„Tak. Ewa, rodziny się nie wyrzuca”.
Spojrzała na mnie, potem na Pawła. Paweł nagle bardzo zainteresował się ziemniakami. Wiedziałem, że Ewa rozpoznała własne słowa. Nie skomentowała.
Rysiek przyjechał następnego dnia z walizką, torbą ubrań i reklamówką kiełbasy. „Żeby nie przyjeżdżać z pustymi rękami” – oznajmił i od razu zaczął: „A pamiętacie, jak kiedyś człowiek jechał do rodziny i zawsze coś wiózł? Kiełbasę, kawę, czekoladę. A teraz ludzie pytają tylko o hasło do WiFi”.
Pierwszego ranka wstał kwadrans po szóstej, a o 6:20 wszedł do łazienki. Wyszedł pół godziny później. Paweł stał w korytarzu z ręcznikiem przez ramię. „Wujek, jeszcze długo?
”
„Już wychodzę, tylko się ogolę”. Przy śniadaniu Rysiek opowiadał o tym, jak kiedyś pakowano masło, potem o talonach, potem o oranżadzie w szklanych butelkach. Ewa próbowała pracować przy stole, ale co chwilę słyszała: „Ewa, a pamiętasz? ”.
W końcu odpowiedziała: „Rysiek, ja się urodziłam dużo później”. „No właśnie, to ja ci opowiem”. W niedzielę do śniadania Rysiek zaczął od niewinnego zdania: „A pamiętacie, jak pojechaliśmy maluchem na Mazury? ”.
Ja pamiętałem niestety. Historia miała wszystko: fiata 126p, cztery osoby, namiot, zepsuty pasek klinowy, burzę pod Olsztynem, kanister benzyny, milicjanta i kurę na drodze. Po czterdziestu minutach Ewa przestała udawać, że czyta coś w telefonie. Po godzinie Paweł zaczął jeść szybciej.
Rysiek dopiero dochodził do momentu, kiedy maluch zagotował się po raz drugi. „I wtedy mówię do Tadzia…” – Paweł wstał. „Ja już skończyłem”. „Siadaj, najlepsze dopiero będzie”.
„Muszę coś zrobić”. „Co? ”
Paweł rozejrzał się po kuchni. „Cokolwiek”.
Wziął kubek i wyszedł. Rysiek wyjechał w poniedziałek, bo fachowcy wreszcie skończyli suszyć jego łazienkę. Paweł odprowadził go do furtki z wyrazem twarzy człowieka, który przez następne pół roku wolałby oglądać kuzyna tylko na zdjęciach. „Wpadnij kiedyś” – powiedział pewnie.
„Ucieszył się Rysiek. A pamiętasz, jak…? ”
„Muszę do pracy” – przerwał Paweł wyjątkowo szybko. Kiedy samochód zniknął za rogiem, Ewa stanęła w kuchni i powiedziała: „Ale cicho”.
„Nie przyzwyczajaj się”. Kilka dni wcześniej spotkałem Bożenę z domu kultury. Prowadziła zajęcia dla ludzi po pięćdziesiątce. Narzekała, że sala będzie zamknięta przez miesiąc.
„Remontują podłogę. Grupa mi się rozpadnie”. „Przyjdźcie do mnie. Mam równy kawałek trawnika z boku domu”.
„Do ciebie? A czemu nie? Bez mat byłoby niewygodnie” – roześmiała się. Umówiliśmy się na wtorek i piątek rano.
We wtorek przed siódmą wyszłem otworzyć furtkę. Siedem kobiet i jeden mężczyzna, każde z matą pod pachą. „Tadeusz, ty też ćwiczysz? ” – oznajmiła Bożena.
„Ja tylko udostępniam teren”. „Nie ma takich numerów. Gospodarz daje przykład”. Przyniosłem stary koc i stanąłem z nimi.
Bożena klasnęła. „Plecy prosto”. Właśnie wtedy na piętrze rozsunęły się zasłony. Ewa stała w oknie sypialni.
Patrzyła na mnie, potem na Bożenę, potem na osiem osób na matach pod jej oknem. Jej mina była bezcenna. Pomachałem. Nie odmachała.
Kilka minut później zeszła na dół w swetrze narzuconym na piżamę. „Tadeusz, co tu się dzieje? ”
„Joga dla kręgosłupa. Zapraszamy” – odwróciła się Bożena.
„Tutaj? ”
„Świetne miejsce. Powietrze, cisza, trawa”. W tym samym momencie sąsiad odpalił kosiarkę.
Bożena nawet nie drgnęła. „Prawie cisza”. Ewa westchnęła i wróciła do domu. Po chwili Paweł wyszedł ubrany do pracy.
Zobaczył nas i zwolnił. Próbował przejść bokiem przy płocie. „Panie Pawle, mamy wolną matę” – zawołała Bożena. „Ja do pracy”.
„Pięć minut rozciągania jeszcze nikogo nie spóźniło”. Spojrzał na mnie błagalnie. „Tato, no chodź”. „Kręgosłup masz jeden i pracę też jedną”.
„Miłego ćwiczenia”. „W piątek cię złapiemy! ” – zawołała Bożena. Paweł przyspieszył.
Po zajęciach zaprosiłem wszystkich na herbatę. W ciągu dziesięciu minut kuchnia była pełna. Ewa zeszła po kawę i zatrzymała się w drzwiach. „O, chodź.
Jest herbata”. „Ja tylko po kawę”. Jedna z kobiet przesunęła krzesło. „Proszę usiąść”.
Ewa usiadła. Nie wyglądała na zachwyconą, ale była zbyt dobrze wychowana, żeby odmówić. Wieczorem przy kolacji Paweł zapytał: „Bożeny już nie ma? ”
„Nie.
Wróci w piątek”. Zamarł na sekundę. Z Włodkiem znaliśmy się jeszcze z czasów, kiedy człowiek po pracy miał siłę zrobić remont w kuchni i wieczorem pójść na imieniny do znajomych. Włodek grał na akordeonie.
Prowadził małą amatorską grupę w domu kultury. Spotkałem go przy sklepie. „Tadziu, katastrofa. Zamknęli nam salę.
Instalacje, trzy tygodnie. Nie mam gdzie prowadzić zajęć”. „Przyjdźcie do mnie. Salon mam duży”.
„Z akordeonami? ”
„Nie, z nartami. Pytam poważnie”. „Ja też.
Dwa razy w tygodniu po godzinie. Możecie nawet półtorej”. Wieczorem powiedziałem przy kolacji: „Od jutra Włodek będzie prowadził tutaj zajęcia z akordeonu”. Ewa zakrztusiła się kawą.
Paweł odłożył widelec. „Z czego? ”
„Z akordeonu. W salonie.
We wtorki i czwartki o 18:00”. Pierwsze zajęcia zaczęły się następnego dnia. Włodek przyszedł pierwszy, potem jego uczniowie: Halina, Mirek i Zbyszek. Zbyszek był przypadkiem osobnym – bardzo sympatyczny, bardzo zmotywowany i zupełnie niezdolny wejść w odpowiednim momencie.
Ustawili krzesła w półkolu. „Dzisiaj jeszcze raz, Polka” – powiedział Włodek. Z góry usłyszałem zamykające się drzwi. Paweł.
Pierwszy takt zabrzmiał całkiem przyzwoicie. Drugi już gorzej. Przy trzecim wszedł Zbyszek, pół taktu za późno. Włodek przerwał.
„Zbyszek, razem”. „Ja gram razem”. „Nie, ty grasz po nas”. Po dziesięciu minutach Polka zaczynała przypominać coś, co można było rozpoznać bez zgadywania.
Wtedy Ewa zeszła na dół. „Tadeusz, naprawdę muszą ćwiczyć tutaj? ”
„A gdzie? Sala jest zamknięta”.
„Ale tutaj też ludzie mieszkają. I pracują”. „Przecież mamy duży dom. Sama mówiłaś, że szkoda, żeby tyle miejsca stało puste”.
Jej twarz zmieniła się od razu. „To nie to samo”. „Dlaczego? ”
„Bo ja miałam na myśli…” – urwała.
„Co? ”
„Nieważne”. Po godzinie zajęcia się skończyły. Włodek był zachwycony: „Akustyka jest świetna.
Dźwięk się dobrze niesie”. Paweł właśnie schodził po schodach. Zatrzymał się na ostatnim stopniu. „To zauważyłem”.
„Tadziu, wiesz co? Jak tak dalej pójdzie, to przed Bożym Narodzeniem moglibyśmy zrobić tutaj mały koncert”. „Jaki koncert? ” – zapytał Paweł.
„Taki domowy. Rodzina, znajomi, kilka kolęd, może dwie Polki”. Popatrzyłem na Pawła. Jego twarz mówiła wszystko: najpierw niedowierzanie, potem strach, na końcu coś, co wyglądało już prawie jak pogodzenie się z losem.
Borys pojawił się u mnie trochę przypadkiem. Jego właściciel, Stefan, szedł do szpitala na operację kolana. „Tadziu, mam problem. Z psem.
Borys jest zdrowy jak koń. Tydzień, może dziesięć dni”. „Przywieź”. Paweł dowiedział się następnego dnia.
„Ten wielki pies będzie w domu? ”
„A gdzie ma być? W garażu? ”
Borys przyjechał po południu.
Wpadł do przedpokoju, obwąchał wszystkich, schody, szafkę na buty, a potem złapał jeden z kapci Pawła i pobiegł z nim do salonu. „Ej! ”
Borys uznał to za wspaniałą zabawę. Zaczął machać ogonem jeszcze mocniej.
„Nie ganiaj go. Jeszcze pomyśli, że to zabawa”. „On już tak myśli”. Wieczorem Borys położył się dokładnie na środku korytarza.
Ewa próbowała przejść do łazienki. „Borys, przesuń się”. Pies spojrzał na nią, westchnął i nawet nie drgnął. O szóstej rano stał przy drzwiach ze smyczą w pysku.
Skąd wiedział, która jest godzina? Może słyszał ekspres do kawy. Może miał lepszy zegar biologiczny niż Paweł. Przy śniadaniu ustaliłem grafik: poniedziałek ja, wtorek Paweł, środa Ewa.
„Czego grafik? ” – podniósł głowę Paweł. „Spacerów. O 6:00 rano najlepiej”.
We wtorek o 6:45 zapukałem do ich drzwi. „Borys czeka”. Po chwili drzwi się otworzyły. Syn stał w dresie z twarzą człowieka, który nie pamięta, dlaczego w ogóle wstał.
Borys zobaczył smycz i oszalał z radości. Następnego dnia Ewa wróciła z rozwianymi włosami. „Ten pies ciągnie jak traktor”. „Ma energię”.
„On ma silnik”. I wtedy pojawił się Gucio. Jego właścicielka wyjeżdżała do córki i szukała kogoś, kto zajmie się papugą. Papuga była zielona, duża i bardzo rozmowna.
„Tylko trochę powtarza” – uprzedziła. To „trochę” okazało się dość szerokim pojęciem. Postawiłem klatkę w salonie. Pierwszego dnia Gucio głównie słuchał.
Drugiego zaczął próbować. Najpierw nauczył się „kawa gotowa”. Potem poszło szybko. Mówił moim tonem.
„Pobudka. Paweł, do roboty. Drzwi zamknij”. Pierwszy raz obudził wszystkich chwilę po szóstej.
„Pobudka! ” – dobiegło z salonu. Z góry rozległ się głos Pawła: „Tato? ”
„To nie ja”.
„Paweł, do roboty! ” – krzyknął Gucio. Przy śniadaniu Paweł patrzył na papugę z wyraźną niechęcią. Borys siedział obok i kładł mu głowę na kolanach.
„Ten pies jest ciężki”. „Lubi cię. Papuga też”. „Nie mam takiego wrażenia”.
Gucio spojrzał prosto na niego. „Drzwi zamknij”. Ewa zaczęła się śmiać. W tym samym momencie przez okno zobaczyłem Bożenę.
Przyszła wcześniej. Za nią kolejne osoby z matami. „O, joga! ” – powiedziałem.
Za oknem Bożena rozkładała matę. Gucio nabrał powietrza. „Pobudka”. Paweł powoli odstawił kawę, spojrzał na Ewę.
Borys nadal leżał mu na nogach. „Ewa, może jednak poszukamy mieszkania? ”
Kiedy Paweł po raz pierwszy powiedział, że może jednak powinni poszukać mieszkania, Ewa od razu zaczęła liczyć. „Czynsz, opłaty, prąd, internet, parking.
I znowu będziemy odkładać połowę tego, co teraz”. „Ale będziemy mieli spokój”. „Spokój kosztuje”. „Już wiem”.
Nic nie powiedziałem. Siedziałem przy stole, jadłem kanapkę i słuchałem. Myślałem, że temat wróci za kilka dni. Wrócił następnego ranka, tylko z zupełnie innej strony.
Telefon Ewy zadzwonił podczas śniadania. „Mama”. Wyszła do salonu. Rozmawiała długo.
Na końcu usłyszałem: „Mamo, nie wiem. Muszę porozmawiać z Pawłem i Tadeuszem”. Ewa wróciła po kilku minutach. „Mama ma problem.
Właściciel jednak sprzedaje mieszkanie. Musi się wyprowadzić za kilka tygodni. Szuka czegoś, ale ceny są straszne. Pomyślałam, że może przyjechałaby do nas na kilka dni, tak próbnie”.
„Oczywiście”. Ewa zamrugała. „Naprawdę? ”
„Skoro mamy mieszkać jak jedna wielka rodzina, nie możemy zostawić twojej mamy samej”.
Teresa przyjechała w czwartek. Uprzejma kobieta, trochę nerwowa. Przywiozła torbę, małą walizkę i pudełko ciastek. „W tym domu to już tradycja” – powiedziałem.
Pierwszego dnia wszystko było dobrze. Drugiego odkryliśmy, że Teresa lubi telewizję bardzo. Wiadomości rano, serial po obiedzie, teleturniej wieczorem. Do tego długie rozmowy telefoniczne: z siostrą, koleżanką, sąsiadką.
„Tak, jest tam u Ewy. Warunki bardzo dobre. Duży dom, ogród też jest. Tadeusz bardzo samodzielny”.
Najbardziej interesowała się cudzym jedzeniem. W piątek rano Paweł nalał sobie drugą kawę. „Tyle kawy pijesz? ”
„Tak”.
„Ja po drugiej już bym serce czuła”. Po godzinie zrobił trzecią. Teresa spojrzała na kubek. „Znowu?
”
„To ostatnia”. „Ale po co ci tyle? ”
„Żeby nie zasnąć na stojąco”. W tym momencie Gucio się obudził.
„Kawa gotowa”. Jakby tego było mało, wszystko zbiegło się naraz. Borys chodził od drzwi do drzwi ze smyczą. Bożena przyszła z grupą.
Włodek zadzwonił, że wieczorem zrobią dodatkową próbę. A Rysiek, który miał odebrać torbę z narzędziami, wpadł „tylko na chwilę”. Jego chwila trwała godzinę. „A pamiętacie, jak…?
”
W kuchni Teresa tłumaczyła Ewie, że jogurt naturalny lepiej jeść rano niż wieczorem. Za oknem Bożena wołała: „Plecy prosto! ”. Gucio krzyknął: „Paweł, do roboty!
”. Borys przebiegł przez korytarz z czyjąś skarpetką w pysku. Stanąłem na środku tego wszystkiego i poczułem coś bardzo przyjemnego. Dom rzeczywiście żył pełną piersią.
W sobotę rano powiedziałem przy śniadaniu: „Po południu robimy garaż”. Paweł powoli podniósł głowę. „Jaki garaż? ”
„Porządki.
Trzeba przejrzeć półki, wynieść złom, poukładać narzędzia”. Teresa dodała: „Bardzo dobrze, porządek musi być”. Wieczorem usiedliśmy do kolacji. Atmosfera była dziwnie oficjalna.
Paweł popatrzył na Ewę. Ewa kiwnęła głową. „Tato, znaleźliśmy mieszkanie” – zaczął. Odłożyłem widelec.
„Małe, dwa pokoje. Bliżej mojej pracy” – dodała Ewa. „Trochę droższe, niż chcieliśmy” – ciągnął syn. „Ale chyba damy radę.
Po prostu doszliśmy do wniosku, że potrzebujemy własnej przestrzeni”. Popatrzyłem na jedno, potem na drugie. „Własnej przestrzeni? A przecież chcieliście mieszkać jak jedna wielka rodzina”.
Zapadła cisza. Ewa patrzyła w talerz. Teresa zerknęła na córkę. Ja czekałem.
Paweł wytrzymał może pięć sekund. Potem parsknął, spróbował się opanować, ale nie dał rady. Zaczął się śmiać. „Tato, dobra, wygrałeś”.
„Ja? Ja przecież nic nie zrobiłem”. To rozśmieszyło go jeszcze bardziej. Wyprowadzali się w następną sobotę.
Tym razem pudeł było więcej niż wtedy. Nie wiem, jak to działa, ale człowiek przyjeżdża z pięcioma kartonami, a wyjeżdża z dwunastoma. Paweł kursował między piętrem a samochodem. „Skąd wy macie tyle rzeczy?
”
„Nie wiem”. „To bardzo dobra odpowiedź”. Ewa pakowała kuchenne drobiazgi. Teresa siedziała przy stole i co kilka minut pytała, czy na pewno zabrali wszystko.
„Ewa, ładowarka. Mam. Dokumenty? Mam.
Ten szary sweter. Mamo, mam wszystko. Pytam tylko”. Paweł, przechodząc obok mnie, szepnął: „Widzisz?
To nie tylko ty”. Borys wrócił już do Stefana. Gucio został. Jego właścicielka zadzwoniła kilka dni wcześniej: skoro papuga tak dobrze się u mnie czuje, może zostać jeszcze trochę.
„Jeszcze trochę? ” – zapytał wtedy Paweł. „Ile? ”
„Nie wiem”.
„Tato, on mówi twoim głosem”. „To znaczy, że ma dobry słuch”. Gucio od razu zawołał: „Paweł, do roboty! ”.
Uznałem temat za zamknięty. W dniu przeprowadzki pomagałem normalnie. Zniosłem dwa cięższe pudła, rozkręciłem regał Ewy, żeby zmieścił się do samochodu. Dałem Pawłowi starą składaną drabinę i pudełko z podstawowymi narzędziami.
„Po co mi poziomica? ”
„Żebyś obrazów krzywo nie wieszał”. „Ja nie wieszam obrazów”. „Ewa będzie”.
Ewa wychyliła się z korytarza. „Będę”. Kiedy ostatni karton znalazł się w samochodzie, stanęliśmy przy furtce. Teresa miała pojechać z nimi obejrzeć nowe mieszkanie, a później wrócić do wynajętego pokoju.
Ewa była zmęczona, ale wyglądała jakoś lżej. „Tadeusz, dziękuję, że mogliśmy tu zostać”. „Nie ma za co”. „Jest”.
Przez moment się wahała. „Chyba trochę inaczej sobie to wszystko wyobrażałam”. „Co dokładnie? ”
Spojrzała na dom.
„Myślałam, że skoro jest duży, to po prostu jest dużo wolnego miejsca. A teraz wiem, że wolny pokój nie znaczy, że czyjeś życie jest wolne do zagospodarowania”. To było dobrze powiedziane. Kiwnąłem głową.
Paweł zamknął bagażnik i podszedł do nas. „Tato, mogę cię o coś zapytać? ”
„Możesz”. „Ty to wszystko zrobiłeś specjalnie?
Rysiek miał zalane mieszkanie. Bożena nie miała sali. Włodek też nie. Borys – Stefan miał operację.
Papuga…”
Zastanowiłem się. Gucio rzeczywiście był bonusem. Ewa parsknęła śmiechem. „Czyli chcesz mi powiedzieć, że to wszystko był przypadek?
” – nie odpuszczał Paweł. „Nikogo nie wymyśliłem. Ale wykorzystałeś okazję – powiedziałem. Synu, chcieliście mieszkać jak jedna wielka rodzina.
Ja tylko potraktowałem was poważnie. Jak się człowiek o coś prosi, powinien wiedzieć, o co”. Ewa pokiwała głową. „Przyznaję, zrozumiałam”.
Nie było w niej złości. I dobrze. Nie chciałem ich ukarać. Tym bardziej nie chciałem wygrać żadnej wojny.
Chciałem tylko, żeby zobaczyli jedną prostą rzecz. Dom to nie metry kwadratowe. To czyjeś przyzwyczajenia, rytm, ludzie, cisza, hałas, praca, poranki i zasady. Paweł objął mnie przed wyjazdem.
„Przyjadę w przyszłą niedzielę”. „Zadzwoń wcześniej”. Cofnął się i spojrzał na mnie. „Serio?
”
„Przyjedź na obiad. Będzie bigos”. „Jak zostanie, to może jednak zadzwonię w sobotę”. Odjechali.
Tydzień później Paweł rzeczywiście przyjechał sam. Punktualnie w południe otworzyłem mu drzwi i wtedy z salonu rozległo się: „Pobudka. Do roboty”. Paweł zatrzymał się w progu.
„Tato, Gucio nadal tu jest? ”
„A gdzie ma być? ”
Papuga przekrzywiła głowę. „Kawa gotowa”.
Uśmiechnąłem się. „To już rodzina”. Paweł pokręcił głową i wszedł do środka. I chyba właśnie wtedy obaj najlepiej zrozumieliśmy, że rodzina wcale nie musi mieszkać pod jednym dachem.
Czasem dużo lepiej się kocha, kiedy każdy ma własne klucze, własne zasady i własny adres.
