W środku lata w naszym domu pojawił się dziwny zapach. Nie był to zapach gotującej się zupy ani świeżo skoszonej trawy. To była słodka, gryząca woń dymu, która sączyła się zza zamkniętych drzwi gabinetu. Zatrzymałem się w progu.
Moja żona Barbara stała przy biurku z rękoma opartymi na blacie. Przycisk do papieru, który trzymała w dłoni, był nadal w jej ręce. Na biurku leżały zwęglone resztki zdjęcia w ramce. To było zdjęcie naszego ślubu.
Barbara odwróciła się powoli. “To nie ja”, powiedziała. Ale w pokoju nie było nikogo innego. Przez okno wchodziło popołudniowe słońce.
Wtedy zauważyłem, że na parapecie leży zapalniczka. Nie należała do nas. Spojrzałem na Barbarę. Ona patrzyła na zapalniczkę.
Przez chwilę staliśmy w milczeniu. W końcu powiedziałem: “Kto tu był? ” Ona wzruszyła ramionami. “Nie wiem.
Może ktoś z sąsiadów. ” Ale to nie miało sensu. Sąsiedzi nie mieli kluczy. Nikt z sąsiadów nie wchodziłby do naszego gabinetu.
Zacząłem przeszukiwać pokój. Zauważyłem, że szuflada biurka jest uchylona. Kiedyś trzymałem w niej stare listy od mojej matki. Teraz była pusta.
“Barbara, gdzie są listy? ” Zaprzeczyła. “Nie ruszałam ich. ” Ale ja pamiętałem, że jeszcze rano tam leżały.
Wyszedłem z gabinetu i zadzwoniłem do Sylwii, naszej córki. Sylwia mieszkała osobno, ale często bywała u nas. To ona miała klucz. Kiedy odebrała, zapytałem wprost: “Byłaś dziś u nas?
” Sylwia zaśmiała się. “Nie, tato. Jestem w pracy. Dlaczego pytasz?
” Powiedziałem o zapalniczce i spalonym zdjęciu. Przez chwilę milczała. Potem powiedziała: “Może to Barbara. ” “Barbara była ze mną”, odpowiedziałem.
“Cały czas. ” Sylwia westchnęła. “Nie wiem, co ci powiedzieć. Może ktoś włamał się przez ogród?
” Sprawdziłem drzwi od ogrodu. Zamknięte. Okna też. Tylko gabinet był otwarty.
A w gabinecie nie było śladów włamania. Ale ktoś tam był. Ktoś, kto znał nasz dom. Ktoś, kto wiedział, gdzie stoją zdjęcia i listy.
Wieczorem Barbara zapytała, czy znajdę czas, żeby jutro zmienić zamki. “Po co? ” zapytałem. “Na wszelki wypadek”, powiedziała.
“Tak będzie spokojniej. ” Zgodziłem się, bo nie chciałem się kłócić. Ale coś mi nie pasowało. Barbara była zbyt spokojna.
Zbyt spokojna jak na osobę, która odkryła, że ktoś obcy był w jej domu. Następnego rano przyjechał ślusarz. Wymienił zamki we wszystkich drzwiach. Barbara czekała w kuchni, popijając kawę.
Kiedy ślusarz wyszedł, podeszła do szafy. Wyjęła z niej stary album. “Chcesz zobaczyć? ” zapytała.
“Zdjęcia z naszego ślubu. Mam jeszcze kopię. ” Uśmiechnęła się. Ale ja nie mogłem się otrząsnąć z myśli, że ktoś celowo spalił nasze zdjęcie.
Tego samego wieczoru dostałem wiadomość od Sylwii. Pisała, że musi ze mną porozmawiać. Umówiliśmy się na następny dzień w kawiarni. Kiedy wszedłem, Sylwia już siedziała przy stoliku.
Wyglądała na zdenerwowaną. “Tato, musisz coś wiedzieć”, powiedziała. “Barbara ma kogoś. ” “Co?
” “Widziałam ich razem. W parku. Kilka dni temu. ” “To niemożliwe.
” Sylwia pochyliła się. “Widziałam ich, tato. Ona przytulała się do faceta. Wyglądali na bliskich.
” Zaśmiałem się. “To chyba jakieś nieporozumienie. Może to jej brat? Nie masz wujka?
” Sylwia potrząsnęła głową. “To nie był wujek, tato. To był ktoś młodszy. ” Milczałem.
Nie chciałem w to wierzyć. Ale pamiętałem zapalniczkę. Pamiętałem spalone zdjęcie. Pamiętałem, jak Barbara zbyt szybko zgodziła się na wymianę zamków.
“Może to ona podpaliła nasze zdjęcie”, powiedziała Sylwia. “Albo on. Może to on wchodzi do domu, kiedy nas nie ma. ” Zrobiło mi się zimno.
“Skąd wiesz o spalonym zdjęciu? ” zapytałem. Sylwia zbladła. “Powiedziałeś mi przez telefon.
” “Rzeczywiście”, powiedziałem. “Przepraszam. Jestem trochę zmieszany. ” Ale w mojej głowie coś zaczynało układać się w całość.
Barbara zachowywała się dziwnie od tygodni. Znikała na długie godziny. Wracała z zakupami, których nie było w torbach. Raz znalazłem w jej kurtce paragon z restauracji dla dwojga.
Nazwa restauracji nie była nam znana. Wyciągnąłem paragon z portfela. Był na dwie osoby i dwa dania. To było tego dnia, kiedy mówiła, że zostaje dłużej w pracy.
Zanim zdążyłem zapytać, Sylwia odezwała się: “Nie wracaj do domu, tato. Zostań u mnie. ” “Nie mogę. Muszę z nią porozmawiać.
” “Nie od razu. Poczekaj. Musisz być spokojny. ” Patrzyła na mnie tak, jakby wiedziała coś jeszcze.
“Sylwia, mów. ” Wstała. “Widziałam tego mężczyznę. Wiem, kim jest.
” “Kto to jest? ” “To twój brat, tato. Tadeusz. ” Świat stanął.
“Co? Tadek? On mieszka w Kanadzie. ” “Nie, tato.
On wrócił do kraju miesiąc temu. Mieszka w hotelu na obrzeżach miasta. ” “Skąd wiesz? ” “Widziałam go.
Z Barbarą. W parku. To nie był obcy. To był Tadeusz.
” Usiadłem ciężko. Mój brat. Mój młodszy brat. Nie widziałem go od dwudziestu lat.
A on potajemnie spotykał się z moją żoną. “Może to tylko przypadek”, powiedziałem słabo. “Nie, tato. Oni się całowali.
” Następnego dnia pojechałem pod hotel, który podała Sylwia. Czekałem w samochodzie. Po godzinie zobaczyłem go. Tadeusza.
Szedł powoli, niosąc torbę. Wtedy podeszła Barbara. Była ubrana w sukienkę, której nigdy nie widziałem u niej w domu. Pocałował ją w czoło.
Ona dotknęła jego policzka. Potem wsiedli razem do samochodu. Pojechałem za nimi. Zatrzymali się przed willą na obrzeżach miasta.
Weszli do środka. Czekałem. Nie wiedziałem, co robić. Byłem zdenerwowany, wściekły, ale też zdezorientowany.
W końcu wyszedłem z samochodu i zapukałem. Otworzyła Barbara. Kiedy mnie zobaczyła, zbladła. “Robert…
” “Musimy porozmawiać”, powiedziałem. Wszedłem do środka. W salonie siedział mój brat. Patrzył na mnie bez słowa.
Na stole leżały dokumenty. Zdjęcia. Listy. “Co to jest?
“, zapytałem. Tadeusz wstał. “To dokumenty domu, Robercie. Rodzinnej rezydencji.
” “Co? ” “Nasz ojciec zostawił ją obu nam. Pół dla ciebie, pół dla mnie. Ty o tym nie wiedziałeś.
” “Nie mam pojęcia o czym mówisz. ” Barbara weszła między nas. “Robert, posłuchaj. Twój ojciec zostawił ten dom obu synom.
Ale adwokat skontaktował się tylko z Tadeuszem, bo podał mu swój adres. Ty nigdy nie dostałeś listu. ” “To nieprawda. Ojciec zawsze mówił, że dom przechodzi na mnie.
” Tadeusz wzruszył ramionami. “Ojciec zmienił testament przed śmiercią. Nie powiedział ci? ” Czułem, że ziemia usuwa mi się spod nóg.
Przez całe życie myślałem, że odziedziczę rodzinny dom. A tymczasem mój brat zjawił się znikąd i twierdzi, że jest współwłaścicielem. “I dlatego spotykałeś się z moją żoną? “, zapytałem.
Tadeusz spojrzał na Barbarę. Ona spuściła wzrok. “To nie tak”, powiedziała Barbara. “Tadeusz zna moją siostrę.
Kiedy wrócił do kraju, spotkali się przypadkiem. Zapytał o ciebie. Chciałem ci powiedzieć, ale bałam się, że zareagujesz agresywnie. ” “Bałaś się?
” “To nie jest romans, Robert. To nie tak. ” “Widziałem was. Widziałem, jak się całowaliście w parku.
” Barbara westchnęła. “To był pocałunek w policzek. To nie to, co sobie wyobrażasz. ” “Sylwia widziała więcej.
” “Sylwia przesadza. ” “Dlaczego byłaś z nim w hotelu? ” Na te słowa Tadeusz uniósł rękę. “Przepraszam, że to zrobiłem.
Ale musiałem porozmawiać z twoją żoną. Chciałem, żeby pomogła przekonać cię, że trzeba podzielić dom po ojcu. ” “Po co ci ten dom? Mieszkasz w Kanadzie.
” Wtedy Tadeusz spojrzał na mnie poważnie. “Bo tam jest coś, co należało do matki. Ojciec schował to w naszym domu. Muszę to znaleźć.
” “Co? ” “To jej pamiętnik. Matka pisała dziennik przez całe życie. Ojciec nigdy nie oddał mi go.
Powiedział, że jest w starym domu. Gdybym go znalazł, zrozumiałbyś wiele rzeczy. ” “Co rozumiałbym? O czym ty mówisz?
” Tadeusz podszedł do stołu i położył przede mną starą fotografię. Była na niej moja matka. Stała obok młodej kobiety. “To jest twoja matka”, powiedział Tadeusz.
“A to? ” Wskazał na kobietę obok. “To nasza ciotka? “, zapytałem.
“Nie. To jest jej siostra bliźniaczka. Ada. ” “Nigdy o niej nie słyszałem.
” “Bo ojciec wymazał ją z historii rodziny. Ada była jego pierwszą żoną. Zaginęła, kiedy byłem mały. Ojciec nigdy nie wyjaśnił, co się z nią stało.
” Wpatrywałem się w zdjęcie. Matka wyglądała identycznie jak ciotka. Były nie do odróżnienia. “Co to ma wspólnego z pamiętnikiem?
“, zapytałem. “Ada pisała też dziennik. Matka schowała go dla nas. Napisała na pierwszej stronie: “Prawda o naszej rodzinie jest spisana w starym domu.
Gdyby coś mi się stało, otwórzcie piwnicę. “” “Piwnicę? ” “Tak. Muszę dostać się do piwnicy, Robert.
Bez twojej zgody nie mogę. ” Usiadłem ciężko. Byłem wściekły na Barbarę, zdezorientowany po tym, co zobaczyłem, i teraz jeszcze ta opowieść o zaginionej pierwszej żonie mojego ojca. “Skąd mam wiedzieć, że to prawda?
“, zapytałem. Tadeusz wyciągnął telefon i pokazał mi stary list. Na kopercie był adres mojego ojca. “To jest pismo ojca”, powiedziałem z niedowierzaniem.
“Tak. Oddał mi ten list, kiedy umierał. Powiedział, że gdybym przeczytał dziennik Ady, zrozumiałbym, dlaczego zniknęła. Chcę poznać prawdę.
” Milczałem długo. Patrzyłem na zdjęcia, na list, na Barbarę. Nie wiedziałem już, co jest prawdą, a co kłamstwem. “Chcesz wejść do piwnicy w naszym domu?
“, zapytałem w końcu. Tadeusz skinął głową. “Tylko po to, żeby znaleźć pamiętniki. Oddam ci je, jeśli chcesz.
” “A dzienniki matki? ” “Też. ” “Nie wiem, czy mogę ci zaufać. ” “Nie musisz mi ufać.
Po prostu otwórzmy drzwi i sprawdźmy, co jest w środku. Oboje tego potrzebujemy. ” Barbara patrzyła na mnie błagalnie. “Robert, błagam.
Pozwól mu wejść do piwnicy. Tadeusz ma rację. Jeśli chcesz, ja wejdę z nim. Nie zostawię cię samego.
” Wstałem. “Dobrze. Chodźmy. Ale ja wejdę pierwszy.
” Tadeusz skinął głową. Wróciliśmy do naszego domu. Drzwi do piwnicy były stare, solidne. Nikt ich nie otwierał od lat.
Wyjąłem klucz z szuflady. Włożyłem go do zamka. Przekręciłem. Wszyscy trzy: Barbara, Tadeusz i ja, zeszliśmy po schodach.
Powoli. Ostrożnie. Zapach wilgoci i stęchlizny. Latarka oświetliła stare pudła, stół, półki.
“Tutaj”, powiedział Tadeusz. Skierował światło w kąt. Zobaczyłem starą drewnianą skrzynię. Tadeusz podszedł do niej.
Otworzył wieko. W środku leżały dwa zeszyty w skórzanych okładkach. “To one”, powiedział cicho. Wziąłem pierwszy zeszyt do ręki.
Otworzyłem go. Na pierwszej stronie wielkimi literami było napisane: “30 czerwca 1971. Zaczynam spisywać prawdę, bo nikt nie uwierzy w to, co się dzieje w naszej rodzinie. ” Pod spodem znajdował się podpis.
“Ada. ” Spojrzałem na Tadeusza. “Czytajmy. ” I tak, w zimnej piwnicy naszego rodzinnego domu, zaczęliśmy czytać pamiętnik kobiety, o której istnieniu nigdy nie słyszałem.
Kobiety, która według wszystkich nie istniała. Ale pierwsze strony zmieniły wszystko. Bo gdzieś w tym dzienniku było napisane, że Ada nie zaginęła. Ona została zamknięta.
W tej samej piwnicy. I że moja matka o tym wiedziała.
