Wstałem od stołu, gdy usłyszałem, że Wiktoria mówi do swojej matki, że woli iść na urodziny koleżanki, bo u nas zawsze są ci sami starzy ludzie i te same historie. „No przecież to coroczne z tymi wszystkimi starszymi ludźmi” – powiedziała, patrząc w telefon. Anna, moja żona, nie odezwała się, ale widziałem, jak zaciska usta. Odkąd zmarła, jej zdjęcia w całym domu stały się dla mnie świętością.
Mój syn wszedł do kuchni w tym samym momencie i powiedział, że trzeba iść do przodu. „Ale trzeba iść do przodu” – rzucił, jakby to miało wszystko załatwić. W jego twarzy wciąż czasem widziałem chłopca, który biegł do matki z rozbitym kolanem, ale teraz patrzył na mnie jak na kogoś obcego. Zacisnął szczękę i zwrócił się do mnie wprost: „Moglibyśmy wreszcie zmienić wystrój salonu.
Te stare fotografie nie pasują do wnętrza”. Przygotowując salon do zdjęć, wyjąłem z pojemnika mokre fotografie Anny. Kleiły mi się do palców, ale kiedy odwróciłem jedną z nich, zobaczyłem coś, co sprawiło, że zamarłem. Do bocznej ścianki pojemnika przyklejona była fotografia, której nigdy wcześniej nie widziałem.
Wróciłem do środka przez kuchnię, poszedłem do swojego pokoju i włożyłem do torby dwie koszule, sweter, bieliznę, lekarstwa i teczkę z dokumentami. Zadzwoniłem do Jerzego i powiedziałem mu, że jadę do małego pensjonatu na starym mieście. Kiedy wszedłem do teatru, Danuta wcisnęła mi do ręki scenariusz i wskazała wolne miejsce na scenie. Powiedziałem, trzymając scenariusz jak cudzą dokumentację, że nie wiem, czy dam radę.
Dotarłem do zdania, przy którym głos uwiązł mi w gardle. Spojrzałem na kartkę, ale widziałem mokrą fotografię Anny przyklejoną do ściany pojemnika. Danuta odezwała się w końcu: „No dobrze” – i westchnęła, mówiąc, że Łukasz, mój syn, od lat żyje tak, jakby rzeczy pojawiały się same. Tego samego dnia Łukasz pojechał do jednej z drukarni i wszedł do hali, w której pracowało kilkadziesiąt osób.
Dowiedziałem się o tym później, kiedy Jerzy przyszedł do pensjonatu z dokumentami. Okazało się, że Łukasz domagał się odzyskania dawnego dostępu do pieniędzy i samochodu. Zamiast zadzwonić do mnie, wynajął człowieka, który miał mnie śledzić. Raport detektywa trafił do Łukasza pod koniec tygodnia.
Przeczytałem wpis do końca, potem oddałem Stefanowi telefon. W scenariuszu znalazłem zdanie, które brzmiało: „Dom kończy się wtedy, gdy musi prosić o prawo do własnych wspomnień”. Te słowa zostały ze mną do wieczora. Kilka dni później pojechałem do drukarni sprawdzić próbny wydruk afiszy.
Drzwi do sali były zamknięte, ale ze środka dochodziły głosy i śmiech. Wróciłem do samochodu, zanim ktokolwiek go zobaczył. Na ostatniej próbie Danuta weszła do sali z kartką w ręku. Przed wyjściem podszedłem do stolika i wziąłem do ręki fotografię Anny.
„No dobrze, Aniu” – powiedziałem cicho i wsunąłem zdjęcie do wewnętrznej kieszeni marynarki. Zofia szukała sztucznego klucza do księgarni, mówiąc, że właśnie dlatego pasuje do tej postaci. Kolejne słowa przyszły same. Pożółkłe zdjęcia nie pasują do nowych ścian, a stare listy zajmują miejsce.
Mogłem zmienić tekst, mogłem powiedzieć coś tylko do niego. Człowiek może stracić dom, meble i życie, do którego przywykł. Wyszliśmy do ukłonów, a Danuta pchnęła mnie krok do przodu. Druga Irena ciągnęła mnie do wspólnego zdjęcia.
Kilka dni po premierze Łukasz zadzwonił do mnie sam. Kiedy wszedł, niósł karton przyciśnięty do piersi. Powiedziałem mu wtedy: „Tylko nie myl wybaczenia z powrotem do tego, co było”. Sam wybierałem talerze, zasłony i lampę do czytania.
I to ja zdecydowałem, co zostaje w moim domu.
